De gedragscode consumptief krediet bevordert verantwoorde kredietverlening door banken aan consumenten. Het doel is het voorkomen van overkreditering. Deze gedragscode, opgesteld door de VFN, bevat regels voor informatievoorziening, communicatie en verantwoord krediet verstrekken. De normen en rekenregels voor consumptief krediet zijn hierin vastgelegd.
De gedragscode is van toepassing op kredieten die banken aan consumenten aanbieden, specifiek voor bedragen tussen € 1.000 en € 75.000. Leennormen voor verantwoorde kredietverlening zijn ingevuld in gedragscodes door brancheorganisaties. De methodiek voor deze leennormen staat omschreven in een addendum op de gedragscode, getiteld Leennormen Consumptief Krediet. Deze leennorm is gebaseerd op gegevens van Nibud over minimale uitgaven van huishoudens. De gedragscode trad in werking op 1 april 2021.
De gedragscode consumptief krediet heeft als doel verantwoorde kredietverlening door banken te bevorderen, mede ter voorkoming van overkreditering van de consument. Het bevordert verantwoorde kredietverlening aan consumenten en helpt overkreditering te voorkomen. Deze code biedt minimumuitgangspunten voor kredietverlening.
De gedragscode bevat normen om vast te stellen of kredietverlening verantwoord is. De VFN Gedragscode Consumptief Krediet omvat regels voor informatievoorziening, communicatie en verantwoord krediet verstrekken. De normen en rekenregels voor consumptief krediet zijn vastgelegd in deze gedragscode door de VFN. Consumptief krediet heeft regelgeving ter voorkoming van overkreditering, wat financiële problemen door overmatig lenen voorkomt. De methodiek voor leennormen staat omschreven in een addendum genaamd Leennormen Consumptief Krediet.
De gedragscode consumptief krediet geldt voor consumenten als kredietnemers. Deze code reguleert de consument die geld leent, om zo te hoge schulden te voorkomen. De gedragscode is van toepassing op financieringen die klanten aanvragen vanaf 1 juli 2018 bij een bank of financier die aan de code is verbonden.
De gedragscode geldt voor consumentenkredieten tussen € 1.000 en € 75.000. Sommige specifieke situaties zijn uitgesloten van artikelen 5 tot en met 9 van de gedragscode. Artikelen 5 tot en met 9 zijn niet van toepassing als de consument voldoende inkomen en/of vermogen heeft, en de bank dit gemotiveerd vastlegt. De artikelen 5 tot en met 9 gelden ook niet voor kredieten aan studenten die studeren aan MBO, HBO of WO.
Verder zijn kredieten met terugbetaling binnen drie maanden na kredietverstrekking uitgesloten van artikelen 5 tot en met 9. Hetzelfde geldt voor kredieten met pand- of hypotheekrecht op goederen waarmee inkomen kan worden gegenereerd. Kredieten met pand- of hypotheekrecht waarbij de consument lasten kan voldoen uit ter beschikking gestelde gelden vallen ook buiten deze artikelen. De Gedragscode Consumptief Krediet geldt voor kredieten die na de inwerkingtreding zijn verstrekt.
De VFN Gedragscode Consumptief Krediet bevat regels over informatievoorziening, communicatie en verantwoord krediet verstrekken. De Leennormenmethodiek is een belangrijk onderdeel van deze gedragscode. Deze methodiek geeft concrete richtlijnen voor de kredietwaardigheidsbeoordeling en schrijft voor hoe kredietaanbieders normen toepassen in de inkomsten-lastentoets. De leennormen zijn gebaseerd op de voorbeeldbegrotingen van het Nibud en beschrijven de minimale uitgaven die een huishouden nodig heeft voor levensonderhoud, zoals voeding, energie en kleding. De leennorm is het bedrag dat de consument na aftrek van vaste lasten altijd voor levensonderhoud ter beschikking moet hebben. Deze wordt berekend met een specifieke formule, waarbij de basisnormen jaarlijks worden vastgesteld door de NVB na advies van het NIBUD. Het netto-inkomen van de consument omvat niet zorgtoeslag, vakantiegeld of kinderbijslag. Bij de beoordeling van de aflossingscapaciteit gaat de bank uit van een maandelijkse betaling van ten minste 2% van de kredietlimiet. De gedragscode is van toepassing op kredieten hoger dan € 1.000 en lager dan € 75.000.
De Leennormenmethodiek is essentieel voor verantwoord lenen. De Vereniging van Financieringsondernemingen in Nederland (VFN) heeft deze methodiek ontwikkeld om overkreditering te voorkomen, zoals ook het BKR aangeeft. Deze methodiek biedt minimum uitgangspunten voor verantwoorde kredietverlening.
De Leennormenmethodiek geeft concrete richtlijnen voor de kredietwaardigheidsbeoordeling. Het schrijft voor hoe kredietaanbieders normen toepassen in de inkomsten-lastentoets, inclusief het bepalen van toetsinkomen en het vaststellen van betaalbaarheid. De berekening van de leennorm volgt de normen en rekenregels van de gedragscode, die actueel zijn per 17 november 2025. De Leennormenmethodiek Consumptief Krediet is de actuele versie per 17 november 2025 (v1.7) en is opgesteld door de NVB en VFN per 19 november 2024.
Een opslag is een extra rente die u betaalt bovenop de basisrente van een lening. Dit financiële begrip beïnvloedt de totale kosten van leningen. Bij een variabele rente kan een vaste opslag voorkomen, waarbij de bank deze niet mag aanpassen gedurende de afgesproken periode. Er kan ook sprake zijn van een variabele opslag, die de bank doorlopend of periodiek kan wijzigen. Aanpassingen van de opslag worden vooraf schriftelijk gecommuniceerd en de bank geeft op verzoek nadere toelichting. De toegestane opslag op de wettelijke rente is vanaf 2020 verlaagd van 8 procentpunten; voor 2020 was de toegestane opslag 12 procentpunten.
De VFN Gedragscode Consumptief Krediet beschrijft een proces voor naleving, genaamd Self Assessment. De inhoudsopgave van de gedragscode vermeldt een specifiek artikel over Self Assessment en ook een artikel over (Niet) naleving Gedragscode. Banken hanteren basisnormen om overkreditering te voorkomen en gebruiken een leennorm bij het beoordelen van de financiële positie van de consument. Bij een kredietaanvraag toetsen banken de consument bij het BKR en gaan zij uit van een maandelijkse betaling van ten minste 2% van de kredietlimiet of kredietsom. De gedragscode bevat normen om vast te stellen of kredietverlening verantwoord is. Een bank verstrekt geen krediet als de normen van de Gedragscode Hypothecaire Financieringen worden overschreden, en eventueel reeds verstrekte consumptieve kredieten worden herberekend volgens dezelfde norm. De gedragscode consumptief krediet bevat echter geen concrete voorbeelden of specifieke details over de naleving door financieringsondernemingen.
De Vereniging van Financieringsondernemingen in Nederland (VFN) speelt een centrale rol in de consumptieve kredietsector. De VFN is verantwoordelijk voor het opstellen en actualiseren van de Gedragscode en Leennormenmethodiek. Zij definieert de normen voor de gedragscode voor consumptief krediet en bevordert verantwoorde kredietverlening.
De VFN waarborgt verantwoorde kredietverstrekking en stelt ook richtlijnen op voor een verantwoorde leenmarkt, met als doel bewust en verantwoord lenen. De leennormen worden jaarlijks vastgesteld door de VFN, waarbij zij regels en normen vaststelt voor de berekening van maximale leenbedragen. Deze leennormen baseert de VFN jaarlijks op berekeningen van het Nibud. De normen voor kredietverstrekking worden opgesteld in samenwerking met het Nibud en de Autoriteit Financiële Markten (AFM).
De VFN en de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) stelden in 2024 nieuwe governance op voor de invulling van de open norm voor consumptief krediet. Aanpassingen in de leennormen worden door de VFN vastgesteld. Eind 2021 deelden de VFN en NVB al bevindingen uit een evaluatie van de basisnorm en leennorm met de AFM.
De gedragscode consumptief krediet is belangrijk voor u als consument omdat het verantwoorde kredietverlening bevordert. Het hoofddoel is het voorkomen van overkreditering, zodat u niet meer leent dan u kunt terugbetalen.
Deze gedragscode is uitgegroeid tot een belangrijke norm voor goed gedrag in de kredietsector. Dit betekent dat u kunt rekenen op duidelijke regels en bescherming bij het aanvragen van een lening.
De volledige VFN Gedragscode en de Leennormenmethodiek zijn online te raadplegen en te downloaden. U vindt deze documenten op de website van de betreffende brancheorganisatie. Hier staan alle details over verantwoorde kredietverlening en de leennormen.
Consumptief krediet kent diverse vormen. Denk hierbij aan een persoonlijke lening, doorlopend krediet, roodstand, koop op afbetaling en huurkoop. Ook flitskrediet, goederenkrediet en klantenkaarten vallen onder consumptief krediet, zoals de AFM aangeeft.
Consumptief krediet is een lening die u gebruikt voor consumptieve doeleinden, specifiek voor goederen of diensten. Het omvat leningen voor de aankoop van goederen en diensten zoals een keuken, een reis of een auto. Dit type krediet is bedoeld voor de aanschaf van beperkt houdbare producten. Vaak wordt het gebruikt voor een grote privéaankoop, zoals een verbouwing, vakantie of woning.
Voordat u een consumptief krediet afsluit, is het belangrijk dat u goed geïnformeerd bent. Consumenten moeten geruime tijd vóór het afsluiten van een krediet geïnformeerd worden over de belangrijkste kenmerken. Kredietverstrekkers hebben een informatieverplichting jegens u als consument.
De wet bepaalt wat een kredietovereenkomst inhoudt en welke rechten en plichten u als consument heeft. U moet vooraf zorgen voor duidelijkheid over de lening, de voorwaarden en de kredietbank. Vergelijk verschillende vormen en aanbieders van consumptief krediet op basis van hun voorwaarden. Let hierbij op het rentepercentage en de looptijd, vooral bij een aflopend krediet. Begrijp de lening volledig, inclusief alle voorwaarden en kosten. Denk ook aan tegenboetes bij extra aflossen, investeringen in groene projecten en kwijtschelding bij overlijden.
Consumptief krediet is een lening voor een consument, met uitzondering van een hypothecair krediet, volgens de AFM. Het is een type lening dat specifiek bestemd is voor een consument en dient voor de aanschaf van consumptiegoederen of -diensten. Denk hierbij aan een auto, keuken of vakantie, of andere beperkt houdbare producten. Consumenten gebruiken dit krediet wanneer zij een product niet in één keer kunnen betalen. Een consumptief krediet wordt onderverdeeld in geldkrediet en goederenkrediet. Verschillende vormen zijn de persoonlijke lening, doorlopend krediet, rood staan, koop op afbetaling en huurkoop. Ook flitskrediet, goederenkrediet en klantenkaarten vallen hieronder, zo meldt de AFM. Een persoonlijke lening valt eveneens onder de verzamelnaam consumptief krediet.
Leennormen zorgen ervoor dat lenen verantwoord blijft en past binnen uw financiële mogelijkheden. De aanpassing van de leennormen waarborgt verantwoorde en toekomstbestendige kredietverstrekking en bescherming tegen problematische schulden. Kredietverstrekkers stellen vast welk maximumbedrag verantwoord geleend kan worden aan de hand van leennormen, zo meldt het Kifid. Banken gebruiken de leennorm, die voorschrijft hoeveel geld een lener na het maandbedrag moet overhouden voor levensonderhoud. De nieuwe leennormen zorgen ervoor dat u genoeg overhoudt voor vaste lasten en dagelijkse uitgaven, ook met een lening. Volgens het BKR zijn de leennormen gebaseerd op een systeem dat iemands inkomen en kosten voor levensonderhoud analyseert om de verantwoorde leenruimte te bepalen. Kredietaanbieders gebruiken de leennormen, verminderd met andere verplichtingen uit het BKR-register, om te beoordelen hoeveel iemand verantwoord kan lenen. De Leennormenmethodiek geeft concrete richtlijnen voor de kredietwaardigheidsbeoordeling en schrijft voor hoe kredietaanbieders deze normen toepassen in de inkomsten-lastentoets, inclusief het bepalen van toetsinkomen, meenemen van lasten en vaststellen van betaalbaarheid.
De gedragscode consumptief krediet zelf beschrijft geen specifieke sancties voor overtreding in de beschikbare informatie. Echter, in het algemeen geldt dat een medewerker die zich niet aan een gedragscode houdt, een berisping, schorsing of zelfs ontslag kan krijgen. De maatregel hangt af van de ernst van de overtreding en eventuele eerdere waarschuwingen. Dit benadrukt het belang van naleving van dergelijke codes binnen financiële instellingen.