Een verstrekte lening op de balans verwerken betekent dat u de lening correct registreert in uw boekhouding, inclusief de initiële uitbetaling, aflossingen en rente. Dit zorgt voor een helder overzicht van uw vorderingen en financiële positie. Op deze pagina leest u hoe u dit stap voor stap doet, van het aanmaken van categorieën tot het boeken van rente-inkomsten.
U leert hoe u een verstrekte lening initieel toevoegt door deze aan te maken in ‘Geldzaken’ en de afschrijving als ‘Balans’ boekt. Ook behandelen we de verwerking van aflossingen en rente, en het belang van een schriftelijke leningsovereenkomst.
Een verstrekte lening is geld dat u uitleent aan een andere partij. Deze lening wordt op de debetzijde van de balans genoteerd als een vordering. Dit betekent dat u nog geld tegoed heeft van een ander.
Een BV die een zakelijke lening heeft verstrekt moet deze opnemen als vordering of lening uitgeleend geld (u/g) op de balans, volgens de Belastingdienst. U herkent een lening doordat de bedragen niet doorlopend met elkaar worden verrekend. Het is geen rekening-courant en de bedragen worden niet alleen even voorgeschoten. Een aflossing van een verstrekte lening boekt u als een balansboeking onder de categorie van de lening zelf.
De boekhoudkundige verwerking van een verstrekte lening begint met het aanmaken van een memoriaalboeking. De hoogte van een verstrekte lening stelt u in als een boeking van het soort Balans met de aangemaakte lening als categorie. Dit zorgt ervoor dat de lening correct op de debetzijde van de balans verschijnt als vordering.
Een verstrekte lening moet worden vastgelegd in een leenovereenkomst. De voorwaarden van de lening moeten worden vastgelegd in een leningsovereenkomst, zo stelt de Belastingdienst. De boekhoudkundige verwerking van een lening u/g omvat het boeken van de lening zelf, de rente en de aflossing. Voor duidelijkheid in de administratie van de lening maakt u een grootboekrekening aan genaamd ‘lening van eigenaar’. De boekhouding van een privé lening kan ook worden verduidelijkt door het aanmaken van een grootboekrekening ‘lening van eigenaar’.
Een verstrekte lening boekt u correct door deze eerst aan te maken in uw boekhoudsysteem en vervolgens de hoogte te registreren. U start met het plusje bij ‘Verstrekte leningen’ in het hoofdmenu ‘Geldzaken’. Geef de lening een naam bij ‘Omschrijving’ en geef aan of het een korte of lange termijn lening betreft.
Boek de hoogte van de lening als ‘Balans’ met de aangemaakte lening als categorie; het saldo verschijnt dan bij ‘Geldzaken’. De volgende onderdelen gaan dieper in op specifieke grootboekrekeningen, de looptijd en memoriaalboekingen.
De boekhoudkundige verwerking van een verstrekte lening begint met het aanmaken van een memoriaalboeking. Bij een memoriaalboeking voor een verstrekte lening selecteert u de grootboekrekening van de lening. Kortlopende leningen vallen onder de grootboekrekeninggroep ‘Overige vorderingen’. Deze specifieke rekeningen zorgen voor een duidelijke administratie van uw verstrekte lening op balans.
Een kortlopende verstrekte lening heeft een looptijd korter dan een jaar. Deze leningen vallen op de balans onder de grootboekrekeninggroep ‘Overige vorderingen’. Langlopende verstrekte leningen hebben juist een looptijd langer dan een jaar. Kortlopende verstrekte leningen kunnen aan diverse partijen zijn uitgegeven, zoals bestuurders, commissarissen, of als externe of interne leningen. Het onderscheid in looptijd is belangrijk voor de presentatie op de balans.
Om memoriaalboekingen aan te maken en de startwaarde van een verstrekte lening in te voeren, navigeert u naar de juiste plek in uw boekhoudsysteem. Memoriaalboekingen zijn te bereiken via Instellingen en Boekhouding. Een memoriaalboeking voor een verstrekte lening maakt u aan via de map financieel > memoriaal > overzicht. Na het aanmaken van de memoriaalboeking selecteert u de grootboekrekening van de lening. Dit is ook de plek waar u een correctieboeking voor rente op een verstrekte lening maakt.
Rente op een verstrekte lening boekt u als opbrengsten. Deze rente hoort in de winst-en-verliesrekening van het jaar waarin de rente is berekend. De rente bij een lening is de totale kredietvergoeding die u ontvangt. Het is een vergoeding voor het uitlenen van geld, en een compensatie voor inflatie, debiteurenrisico en het beschikbaar stellen van financiële middelen.
De rente wordt berekend als een percentage van het geleende bedrag. Rente ontvangt u over het nog uitstaande bedrag van de lening. Dit bedrag neemt af door aflossingen. Bij een verstrekte lening van €25.000 over 36 maanden tegen 5,5% ontvangt u circa €751,65 per maand; de totale rente bedraagt dan circa €2.060. Rente-inkomsten uit een lening aan een bv kunnen recht geven op een terbeschikkingstellingsvrijstelling van 12%.
Het belangrijkste verschil tussen een verstrekte en een ontvangen lening op de balans zit in de positie. Een lening die u uitleent, ook wel lening uitgeleend geld (u/g) genoemd, staat aan de debetkant van de balans. Deze wordt genoteerd als een vordering op de debetzijde. Volgens de Belastingdienst moet een bv een verstrekte lening opnemen als vordering of lening u/g op de balans. Een verstrekte lening is dus een bezit voor u.
Een lening die u ontvangt, ofwel opgenomen geld (o/g), staat juist aan de creditzijde van de balans. Dit zijn uw schulden. Kortlopende en langlopende schulden staan op de passiva- of creditzijde. Ook afnemerskredieten en ontvangen afnemerskrediet, die bij het kort vreemd vermogen horen, staan op de passiva zijde. Een zakelijke lening beïnvloedt de balans door zowel de activa- als passivazijde te veranderen, afhankelijk van uw rol als lener of uitlener.
Leningen zijn er in verschillende soorten. Elk type heeft eigen kenmerken en wordt aan verschillende leners verstrekt. Er bestaan diverse categorieën leningen.
Een veelvoorkomende categorie is het consumptief krediet. Daarnaast zijn er hypothecaire leningen. De AFM geeft een opsomming van verschillende soorten leningen en licht drie specifieke soorten nader toe. Een lening uitgeleend geld (u/g) kan ook een vordering op groepsmaatschappijen zijn, wat relevant is voor zakelijke contexten.
U maakt een categorie voor een lening aan via ‘Instellingen’ en dan ‘Categorieën’ in uw administratie. Bij het toevoegen van een verstrekte lening geeft u het type lening op, zoals korte of lange termijn. Een lening met een looptijd langer dan een jaar plaatst u onder de categorie ‘Langlopende schulden’. Is de looptijd korter dan een jaar, dan valt de categorie onder ‘Kortlopende schulden’. Dit zorgt voor een duidelijke indeling op uw balans.
U kunt de hoogte van een verstrekte lening aanpassen na invoer. Consumptieve leningen zijn over het algemeen eenvoudig aan te passen. Een manier om een lening aan te passen is door boetevrij extra af te lossen; ook versneld aflossen is een optie. Een persoonlijke lening kunt u soms omzetten naar een doorlopend krediet voor meer flexibiliteit in de looptijd. Bij een zakelijke lening kunt u het aflossingstempo tussentijds aanpassen door nieuwe afspraken te maken, of de lening wijzigen door middel van herfinanciering. Een lening in studiefinanciering, zoals bij DUO, biedt veel flexibiliteit: het geleende bedrag kan maandelijks worden aangepast of zelfs stopgezet, en dit kan altijd via Mijn DUO.
U verwerkt rente-inkomsten uit een verstrekte lening door deze apart te boeken als opbrengsten voor uw bedrijf. Dit doet u als een boeking van het soort **Opbrengsten** met de categorie **Rente**. De rente-inkomsten worden in de winst-en-verliesrekening verantwoord in het jaar waarin ze zijn opgebouwd, ongeacht het moment van ontvangst. De volledige administratie van een verstrekte lening behelst naast de hoofdsom ook de registratie van de rente-inkomsten en de periodieke aflossingen.
Bij wanbetaling van een verstrekte lening moet u zelf actie ondernemen, vooral bij een onderhandse lening. De leningsovereenkomst moet bepalen wat er gebeurt bij betalingsachterstanden of faillissement van de lener. De lening wordt dan (gedeeltelijk) direct opeisbaar. U kunt de lener een formele eis tot terugbetaling sturen via een brief, wat kan leiden tot een ingebrekestelling. Als de lener weigert te betalen, kunt u via de rechter terugbetaling afdwingen; de juridische procedure start dan bij de kantonrechter. Indien er zekerheden zijn gesteld, kunt u zich daarop verhalen. Vaak is het mogelijk om in overleg met de lener maatwerk zoals een betalingsregeling te treffen.