Lenen bij ouder als voorschot op erfenis: wat u moet weten

Lenen bij een ouder als voorschot op de erfenis betekent dat u nu geld leent van uw vader of moeder, en dat de openstaande schuld bij het overlijden van die ouder wordt verrekend met uw erfdeel. Juridisch is het een gewone lening: u heeft een schuld aan uw ouder, en die schuld hoort later tot de nalatenschap. Spreekt u geen zakelijke rente af, dan kan de Belastingdienst het rentevoordeel als schenking zien. Leg de afspraken daarom schriftelijk vast: het bedrag, de rente, de aflossing en wat er bij overlijden gebeurt.

Wat betekent lenen als voorschot op de erfenis?

Lenen bij een ouder als voorschot op de erfenis betekent dat een kind geld leent van een ouder, wat later verrekend kan worden met de nalatenschap. Het verschil met een schenking is dat u het geld terug moet betalen, tijdens het leven van uw ouder of later via de verrekening met uw erfdeel.

Een lening en een schenking worden bij de verdeling van een erfenis verschillend behandeld:

Tussentijdse kwijtschelding van een deel van de lening is mogelijk. Dat is dan een schenking, waarvoor u de jaarlijkse vrijstelling kunt gebruiken.

Juridische aspecten van lenen bij een ouder als voorschot op erfenis

Een lening van een ouder aan een kind als voorschot op de erfenis is juridisch een vordering die terugbetaald moet worden. Bij overlijden van de ouder wordt deze vordering onderdeel van de nalatenschap. Duidelijke voorwaarden vastleggen is essentieel om discussies over schenking en de rechten van erfgenamen te voorkomen.

Verschil tussen lening en schenking als voorschot

De Belastingdienst maakt een duidelijk onderscheid tussen een lening en een schenking. Een lening van een ouder aan een kind kan voor een deel als schenking worden gezien als de voorwaarden niet zakelijk zijn. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij een aanzienlijk lagere rente dan gebruikelijk, of zelfs helemaal geen rente. Zo’n rentevoordeel kan schenkbelasting opleveren. Een te hoge rente kan ook als schenking worden beschouwd, dan van het kind aan de ouder.

Voor een lening die niet direct opeisbaar is, moet de rente zakelijk zijn: de rente die onafhankelijke partijen onder dezelfde omstandigheden zouden afspreken. Voor een renteloze of laagrentende lening die de ouder wel direct kan opeisen, geldt een aparte regel: ligt de rente onder de 6%, dan ziet de Belastingdienst het rentevoordeel elk jaar als een schenking (artikel 15 Successiewet). Kwijtschelding van een lening vormt eveneens een schenking.

Belang van een schriftelijke overeenkomst

Een schriftelijke leningsovereenkomst is essentieel wanneer u leent bij een ouder als voorschot op de erfenis. Wettelijk is die niet verplicht, maar zonder overeenkomst kunt u moeilijk aantonen dat het om een lening gaat en niet om een schenking. Het contract biedt helderheid over de rechten en plichten van zowel de ouder als het kind, en bij onenigheid met broers of zussen is een ondertekende overeenkomst uw bewijs. Een voorbeeld leest u bij contract lening familie.

Rechten en plichten van erfgenamen

Stel, een kind heeft een lening van de overleden ouder. Dan gaat die vordering over op alle erfgenamen samen, ook op het kind dat leende. Bij de verdeling kunnen de andere erfgenamen verlangen dat de schuld wordt toegerekend op het aandeel van dat kind (artikel 4:228 BW).

Als erfgenaam kiest u of u de nalatenschap zuiver aanvaardt, beneficiair aanvaardt of verwerpt. Bij zuivere aanvaarding bent u in principe ook met uw eigen vermogen aansprakelijk voor schulden van de nalatenschap. Bij beneficiaire aanvaarding worden de schulden eerst uit de nalatenschap betaald en bent u daar niet met uw eigen vermogen voor aansprakelijk. Erfbelasting betaalt u alleen over het deel van uw erfdeel dat boven de vrijstelling uitkomt.

Fiscale regels en belastinggevolgen bij voorschot op erfenis

Lenen bij een ouder als voorschot op de erfenis heeft gevolgen voor de schenkbelasting, de inkomstenbelasting en later de erfbelasting. Een zakelijke rente voorkomt dat een deel van de lening als schenking wordt gezien. Wie wil schenken, kan dat binnen de vrijstellingen doen.

Inkomstenbelasting en schenkbelasting

Een rentevoordeel kan de Belastingdienst als schenking zien. Dat leidt tot schenkbelasting als het bedrag boven de jaarlijkse vrijstelling uitkomt. Kinderen betalen in 2026 schenkbelasting van 10% over het deel tot € 158.669 en 20% daarboven, volgens de tarieven schenkbelasting van de Belastingdienst. Kleinkinderen betalen 18% en 36%, anderen 30% en 40%.

Voor de inkomstenbelasting geldt:

• De ouder geeft de vordering op het kind op als bezitting in box 3. In 2026 rekent de Belastingdienst voor overige bezittingen met een forfaitair rendement van 6,00%.
• Het kind geeft de schuld op in box 3, voor zover de schulden samen boven de drempel van € 3.800 uitkomen (€ 7.600 met fiscale partner).
• Is de lening voor de eigen woning van het kind, dan hoort de schuld in box 1 en is de rente aftrekbaar, als de lening minstens annuïtair of lineair in maximaal 30 jaar wordt afgelost en de rente zakelijk is. U geeft de gegevens van de lening en van de uitlener dan op in uw aangifte (de informatieplicht). Meer daarover leest u bij onderhandse lening en de Belastingdienst.

Vrijstellingen en voorwaarden

Wanneer u leent bij een ouder als voorschot op een erfenis, gelden de gewone vrijstellingen van de schenkbelasting voor een eventuele kwijtschelding of een rentevoordeel. In 2026 zijn dat, volgens de Belastingdienst:

De eenmalig verhoogde vrijstelling vervangt in dat jaar de gewone jaarlijkse vrijstelling. Een familielening vraagt verder om zakelijke afspraken over rente, looptijd en aflossing. Ook de opeisbaarheid en eventuele zekerheden zijn belangrijk.

Een papieren schenking is iets anders: de ouder schenkt een bedrag, maar betaalt het niet uit en blijft het schuldig aan het kind. Zo’n schenking op papier moet bij een notaris worden vastgelegd, en de ouder moet het kind jaarlijks ten minste 6% rente over de schuld betalen. Dan telt de schuld bij overlijden als schuld van de nalatenschap.

Hoe stelt u een correcte leningsovereenkomst op?

Een correcte leningsovereenkomst stelt u op door alle afspraken schriftelijk vast te leggen. Dit voorkomt misverstanden en zorgt voor duidelijkheid over de lening van een ouder als voorschot op de erfenis. De overeenkomst omvat cruciale details zoals het geleende bedrag, de rente en de looptijd. Voor de rente kunt u de voorbeelden van rentepercentages voor familieleningen van de Belastingdienst als uitgangspunt nemen.

Belangrijke onderdelen van de overeenkomst

Een leningsovereenkomst tussen ouder en kind bevat in elk geval:

• de namen, adressen en geboortedata van de ouder en het kind;
• het geleende bedrag en de datum waarop het is overgemaakt;
• de rente en wanneer die wordt betaald;
• de aflossing: het bedrag per maand of jaar en de looptijd;
• of en wanneer de ouder de lening kan opeisen, bijvoorbeeld bij overlijden;
• wat er gebeurt bij betalingsproblemen, en of er zekerheden zijn;
• de datum, de plaats en de handtekeningen van beide partijen.

Voorbeeld en template van een leningsovereenkomst

Een voorbeeld of template van een leningsovereenkomst biedt een gestructureerde basis voor uw afspraken. Dit document legt essentiële zaken vast, zoals het geleende bedrag, het rentepercentage, het aflossingsschema en de looptijd. Ook is het belangrijk te bepalen wat er gebeurt bij overlijden van de ouder of het kind. Gaat het om een lening voor de eigen woning, dan heeft u voor de informatieplicht ook het burgerservicenummer van de uitlener nodig. Volgens de Consumentenbond legt u in de leenovereenkomst afspraken vast over het geleende bedrag, de rente en de looptijd. Een uitgewerkt voorbeeld vindt u bij voorbeeld onderhandse lening aan kind.

Voor- en nadelen van lenen als voorschot op erfenis

Lenen bij een ouder als voorschot op de erfenis heeft voordelen. Het kind leent zonder BKR-toets en vaak tegen een lagere rente dan bij een bank, zolang die rente zakelijk blijft. De ouder ontvangt rente die hoger kan zijn dan op een spaarrekening. De ouder kan jaarlijks een deel van de lening kwijtschelden binnen de schenkingsvrijstelling, waardoor de schuld en later de nalatenschap kleiner worden.

Toch zijn er ook nadelen. De ouder kan het geld niet meer zelf gebruiken en loopt het risico dat het kind niet terugbetaalt. De vordering telt voor de ouder mee in box 3. Wordt de rente niet betaald maar bij de schuld opgeteld, dan groeit de schuld van het kind. En een lening aan één kind kan scheve verhoudingen geven met de andere kinderen. Stel, u wilt uw kind helpen met een aanbetaling voor een huis; bespreek het dan ook met de andere kinderen, zodat later duidelijk is dat het om een lening ging en niet om een schenking.

Wat zijn de gevolgen voor andere erfgenamen?

Wanneer één kind geld heeft geleend, heeft dit gevolgen voor de andere erfgenamen. Bij de verdeling kunnen zij verlangen dat de schuld wordt toegerekend op het erfdeel van dat kind. Daardoor krijgt het kind dat leende minder uitgekeerd, en blijft de verdeling gelijk.

Iets anders is een voorschot uit een nalatenschap die er al is. Na het overlijden is de nalatenschap onverdeeld en van alle erfgenamen samen. Wil één erfgenaam al een deel uitgekeerd krijgen voordat alles is verdeeld, dan is daar in principe de medewerking van de andere erfgenamen voor nodig. Een voorschot op de erfenis moet dan worden verrekend bij de verdeling. U heeft als andere erfgenaam niet automatisch recht op een voorschot. Bij onenigheid kunnen erfgenamen de verdeling aan de rechter voorleggen.

Stappenplan: zo regelt u lenen bij ouder als voorschot op erfenis

Het regelen van lenen bij een ouder als voorschot op de erfenis vraagt om een zorgvuldige aanpak. Volg deze stappen om alles goed vast te leggen en misverstanden te voorkomen.

1. Stel een schriftelijke overeenkomst op. Leg het bedrag, de rente en de aflossing vast en onderteken de overeenkomst allebei.
2. Kies een zakelijke rente. Zo voorkomt u dat een deel van de lening als schenking wordt gezien. Bij een lening voor de eigen woning is dat ook een voorwaarde voor renteaftrek.
3. Bepaal de terugbetalingsvoorwaarden. Ouder en kind kunnen afspreken dat de lening pas bij overlijden van de ouder hoeft te worden terugbetaald. Leg dat dan expliciet vast, net als de rente die in de tussentijd wordt betaald.
4. Neem een opeisbaarheidsclausule op. De overeenkomst kan bepalen dat de lening opeisbaar wordt door het overlijden van de ouder. Dat is vooral aan te raden als er meerdere kinderen zijn en één kind leent.
5. Geef de lening op in de aangifte. De ouder als bezitting in box 3, het kind als schuld in box 3 of, bij een lening voor de eigen woning, in box 1 met de informatieplicht.

Alternatieven voor lenen als voorschot op erfenis

Naast lenen als voorschot op de erfenis zijn er andere manieren om financiële steun te geven of te krijgen. De ouder kan ook schenken binnen de vrijstellingen, bijvoorbeeld eenmalig € 33.129 als het kind tussen de 18 en 40 jaar is. Een onderhandse lening van ouders aan kind zonder koppeling aan de erfenis is een optie als u gewoon wilt aflossen.

Een lening bij familie wordt niet bij het BKR geregistreerd. Personen zonder vast contract die bij een bank geen lening krijgen, kunnen zo toch geld lenen, als de afspraken zakelijk zijn en de terugbetaling haalbaar is.

Een woningbezitter die alternatieven zoekt voor een opeethypotheek kan financiële ondersteuning van familie overwegen. Daarnaast is het gebruik van eigen spaargeld een alternatief voor financiering zonder lening, mits u voldoende beschikbaar heeft. Wie een lening bij een kredietverstrekker overweegt, kan een persoonlijke lening vergelijken.

Lening aan kind verrekenen met erfenis

Wanneer een ouder overlijdt, wordt een lening aan een kind bij de verdeling meestal verrekend met de erfenis. De vordering op het kind hoort tot de nalatenschap van de overleden ouder. De andere erfgenamen kunnen verlangen dat de schuld wordt toegerekend op het erfdeel van het kind dat leende (artikel 4:228 BW). Dat kind ontvangt dan zijn erfdeel minus de schuld. Is de schuld groter dan het erfdeel, dan betaalt het kind het verschil terug aan de nalatenschap.

Een concreet voorbeeld: stel, Anne en Mark erven samen van hun moeder. De nalatenschap bestaat uit € 80.000 op de bank en de vordering van € 20.000 op Mark, samen € 100.000. Ieder heeft recht op de helft, € 50.000. Anne krijgt € 50.000 uitgekeerd. Mark krijgt € 30.000 uitgekeerd (€ 50.000 min zijn schuld van € 20.000), en zijn schuld is daarmee afgelost.

Deze verrekening zorgt voor een gelijke verdeling van het vermogen van de ouder, ook zonder testament. De ouder kan in een testament of in de leningsovereenkomst iets anders bepalen, bijvoorbeeld dat de lening bij overlijden wordt kwijtgescholden. Voor de erfbelasting telt de vordering op het kind mee in de waarde van de nalatenschap. Meer over de fiscale regels leest u bij Belastingdienst geld lenen aan familie.