Een onzakelijke lening is een geldlening die een onafhankelijke derde nooit tegen dezelfde voorwaarden een lening zou verstrekken. Dit type lening wordt gedefinieerd als een geldlening onder onzakelijke voorwaarden, waarbij het debiteurenrisico hoger is dan een onafhankelijke derde zou accepteren. Vaak ontbreken vaste of zakelijke renteafspraken en zekerheden, wat de lening onzakelijk maakt. U leert hier wat een onzakelijke lening precies inhoudt en welke kenmerken hierbij horen.
Een onzakelijke lening is een geldlening die onder voorwaarden is verstrekt die een onafhankelijke schuldeiser nooit zou overeenkomen. De kenmerken van een onzakelijke lening zijn gebaseerd op onzakelijke elementen. Dit betekent vaak dat de geldverstrekker een debiteurenrisico loopt dat een derde partij niet zou aanvaarden.
Ook ontbreken zakelijke renteafspraken; er kan geen vaste rente worden vastgesteld waartegen een onafhankelijke derde de lening zou verstrekken. Een derde is dan niet bereid tegen dezelfde zekerheden en voorwaarden een vast rentepercentage overeen te komen. Soms zou een onafhankelijke derde de lening alleen tegen winstdelende rente verstrekken. De Belastingdienst beschouwt het niet voldoen aan zakelijke voorwaarden of het niet nakomen van afspraken als onzakelijk handelen, vooral bij een lening van een bv. Een onzakelijke lening brengt altijd een verhoogd risico met zich mee, zowel voor de lener als de verstrekker.
Een zakelijke lening onderscheidt zich van een onzakelijke lening doordat de voorwaarden marktconform zijn en een onafhankelijke derde deze ook zou accepteren. Dit betekent dat er een zakelijke rente is afgesproken. Voor meer informatie over zakelijke financieringsopties kunt u terecht op Lening.nl.
De Belastingdienst eist dat een onderhandse lening zakelijk is. Dit geldt ook voor leningen tussen u en uw bv. Een zakelijke lening moet schriftelijk zijn vastgelegd in een leningsovereenkomst. De kenmerken van een zakelijke lening omvatten een schriftelijke overeenkomst, een marktconforme rente, duidelijke afspraken over aflossing en zekerheden. Een zakelijke lening is geen persoonlijke lening.
Hieronder ziet u de belangrijkste verschillen:
| Kenmerk | Zakelijke lening | Onzakelijke lening |
|---|---|---|
| Rente | Marktconform, zakelijk afgesproken | Niet marktconform, geen zakelijke afspraken |
| Overeenkomst | Schriftelijk vastgelegd | Vaak mondeling of onvolledig |
| Voorwaarden | Onafhankelijke derde accepteert | Onafhankelijke derde accepteert niet |
| Risico | Aanvaardbaar | Onacceptabel hoog |
Een onzakelijke lening heeft specifieke fiscale gevolgen, omdat er geen zakelijk rentepercentage is vast te stellen voor het debiteurenrisico. Het verlies op zo’n lening is fiscaal niet aftrekbaar, al wordt de lening wel als vreemd vermogen behandeld. Deze fiscale behandeling raakt zowel de inkomstenbelasting als de vennootschapsbelasting, met gevolgen voor renteaftrek en winstbepaling.
De belastingregels voor onzakelijke leningen zijn helder: rente op leningen anders dan die voor een eigen woning is doorgaans niet aftrekbaar voor de inkomstenbelasting. Voor aftrekbaarheid van kosten, inclusief rente, stelt de Belastingdienst duidelijke voorwaarden voor renteaftrek en de fiscale erkenning van een lening; marktconforme voorwaarden zijn hierbij essentieel. Een ondernemer die rente betaalt aan een eigen bv kan deze wel fiscaal aftrekken, mits de lening gebruikt wordt voor investeringen in een andere onderneming. Let op: ondernemers verwarren rente soms met aflossing bij fiscale aftrek, wat tot onverwachte gevolgen kan leiden. Ook beperkt de earningsstrippingmaatregel de renteaftrek als deze meer dan 30 procent van de fiscale EBITDA bedraagt.
Een onzakelijke lening heeft directe invloed op de jaarrekening en winstbepaling van een onderneming. Normaal gesproken bepalen kosten in de bedrijfsboekhouding de winst- en verliesrekening, waarbij de jaarwinst wordt berekend door omzet te verminderen met gemaakte kosten. Echter, een eventueel verlies op een onzakelijke lening is niet aftrekbaar, wat de belastbare winst niet verlaagt zoals bij zakelijke verliezen. Het resultaat van de geldgever uit een lening onder de terbeschikkingstellingsregeling volgt specifieke winstbepalingsregels. Onderdelen zoals overwinst, correcties en afschrijvingen beïnvloeden verder het toetsinkomen en de beoordeling van de onderneming.
De jurisprudentie over onzakelijke leningen is grotendeels gevormd door uitspraken van de Hoge Raad, met name de ’25 november arresten’ uit 2011. Deze arresten hebben nadere juridische uitleg gegeven en meer duidelijkheid geschept over de fiscale gevolgen van onzakelijke leningen, ook binnen concerns. Een belangrijk principe is dat de beoordeling van een onzakelijke lening plaatsvindt op het moment van aangaan, en het standaard leerstuk blijft van kracht, ondanks voorstellen om hiervan af te wijken. De Hoge Raad heeft in diverse zaken, zoals die over de terbeschikkingstellingsregeling en leningen aan bv’s, de toepassing van dit leerstuk verder ingevuld. De Nederlandse fiscale jurisprudentie hierover is nog steeds in ontwikkeling, met een toename van uitspraken en complexe interpretaties, waarbij eerdere arresten van 2008 al een basis vormden voor dit fiscale kader.
De Hoge Raad heeft de jurisprudentie over onzakelijke leningen verder ontwikkeld. Op 1 maart 2013 verwees de Hoge Raad een zaak over een onzakelijke lening terug naar een lagere rechter. Dit gebeurde wegens onvoldoende motivatie van het Gerechtshof. Deze uitspraken van de Hoge Raad bieden meer duidelijkheid over de beoordeling van onzakelijke leningen.
Voorbeelden van ECLI-uitspraken en BNB-verwijzingen helpen de jurisprudentie te begrijpen. Een voorbeeld van een ECLI-uitspraak is ECLI:NL:PHR:2023:873. Deze is te vinden op uitspraken.rechtspraak.nl. Een BNB-verwijzing kan bijvoorbeeld HR BNB 2020/66 zijn. Andere voorbeelden van ECLI-uitspraken zijn HR 7 maart 1979, ECLI:NL:HR:1979:AB7440 en EHRM 25 maart 1999, ECLI:CE:ECHR:1999:0325 (Iatridis/Griekenland).
Een onzakelijke lening brengt aanzienlijke praktische gevolgen en risico’s met zich mee, vooral op fiscaal en relationeel vlak. Een onderhandse lening kan leiden tot onbedoelde fiscale gevolgen, zoals een naheffing in box 3 of een lagere waardering van de lening voor de verstrekker. Onzakelijk handelen bij een lening van de bv kan leiden tot grote belastinggevolgen en zelfs tot beschouwing van de lening als inkomsten. Ook ontstaan er risico’s op financiële schade en relatieproblemen, zeker wanneer mondelinge afspraken leiden tot misverstanden of de terugbetaling mislukt door onvoorziene omstandigheden, wat schade kan veroorzaken aan de relatie tussen lener en uitlener. Meer details over de specifieke gevolgen vindt u op deze pagina.
Een onzakelijke lening heeft directe fiscale gevolgen voor zowel de lener als de kredietverstrekker. Voor de kredietverstrekker is een verlies op een onzakelijke lening niet aftrekbaar van de fiscale winst. Een eventueel afwaarderingsverlies kan niet ten laste van de fiscale winst worden gebracht, zelfs als de verstrekker geen aandeelhouder is. Een niet-aftrekbare afwaardering kan wel de verkrijgingsprijs van een aandelenbelang verhogen. Voor de lener is de vastgestelde rente op een onzakelijke lening in beginsel aftrekbaar. Tegelijkertijd is deze rente belast bij de schuldeiser en moet deze worden meegenomen in de fiscale winstbepaling. Bij een directeur-grootaandeelhouder (DGA) kan een onzakelijke lening zelfs worden aangemerkt als definitieve betaling en inkomsten. Over dit bedrag moet de DGA inkomstenbelasting betalen volgens de Belastingdienst.
Om met bestaande onzakelijke leningen om te gaan, moet u deze geldleningen kritisch bekijken. De beoordeling van de (on)zakelijkheid gebeurt op het moment van aangaan van de lening. Een zakelijke lening kan ook later onzakelijk worden door onzakelijk handelen. Fiscaal gezien moet een onzakelijke lening als vreemd vermogen worden behandeld. Het verlies op zo’n lening is niet aftrekbaar, en een afwaardering is fiscaal niet aftrekbaar. De rente op een onzakelijke lening is in beginsel aftrekbaar voor de schuldenaar en belast bij de schuldeiser. Deze rente moet ook in de fiscale winstbepaling worden meegenomen. De bewijslast dat sprake is van een onzakelijke lening rust op de Inspecteur.
Om een onzakelijke lening te voorkomen, is het cruciaal om zakelijke voorwaarden af te spreken die een bank ook zou accepteren. Dit omvat onder andere:
Voor advies over deze complexe materie is overleg met een belastingadviseur of accountant aan te raden. Zij kunnen u ook informeren over de fiscale behandeling van een afwaardering, zoals toevoeging aan een aandelenbelang. U kunt ook andere financieringsvormen overwegen, zoals een zakelijke lening, die we hieronder verder toelichten.
Een zakelijke lening is vaak voordeliger en overzichtelijker voor grote, langetermijninvesteringen dan een zakelijk krediet. Dit type lening is echter minder flexibel dan bijvoorbeeld een rekening-courantkrediet. De beste keuze tussen een zakelijke lening en een zakelijk krediet hangt af van uw financieringsdoel en de gewenste flexibiliteit. Leasen kan voordeliger zijn dan een zakelijke lening. Een nadeel van een zakelijke lening is dat de rente vaak hoger is dan bij financial lease. Een voordeel van een zakelijke lening is dat u niet verplicht bent een leasecontract af te maken.
Lenen via Lening.nl is een verstandige keuze wanneer u onafhankelijk advies zoekt en keuzevrijheid wilt. U krijgt passend en deskundig advies, afgestemd op uw persoonlijke situatie. Bij vragen of twijfels kunt u vrijblijvend om advies vragen, zelfs na een afwijzing door een bank zoals Rabobank. Binnen 24 uur ontvangt u een overzicht van leenopties. Dit geeft u de vrijheid om zelf de kredietverstrekker te kiezen, bijvoorbeeld voor een lening van 18.000 euro. Voor de meeste mensen die duidelijkheid en overzicht willen, is deze aanpak ideaal. Stel, u heeft een onverwachte rekening en wilt snel de beste opties vergelijken zonder vast te zitten aan één aanbieder. Neem contact op voor verdere hulp bij al uw vragen over leningen.
Een zakelijke lening zonder eigen geld stelt u in staat om kapitaal te verkrijgen zonder uw eigen vermogen te verliezen. Dit type financiering zorgt ervoor dat uw eigen vermogen hetzelfde blijft, zelfs na aflossing. Een ondernemer die financiering zoekt zonder zeggenschap af te staan, kan hiervoor kiezen. Zo krijgt u kapitaal zonder aandelenverlies. Voor meer informatie over dit type financiering, kunt u terecht op zakelijke lening zonder eigen geld.
Een zakelijke lening zonder onderpand maakt het mogelijk geld te lenen zonder bedrijfsactiva te riskeren. Dit betekent dat u geen vastgoed, machines of voertuigen als zekerheid hoeft te geven. Dit type lening biedt het voordeel dat er geen risico is op verlies van activa. Een zakelijke lening zonder onderpand wordt ook wel een ongedekte lening genoemd. Voor startups en kleine ondernemingen is dit vaak een ideale en toegankelijke financieringsmogelijkheid. De flexibele inzet van geleend geld is hierbij gebruikelijk.
De Belastingdienst beoordeelt een lening als onzakelijk wanneer een onafhankelijke derde deze niet onder dezelfde voorwaarden zou verstrekken. Dit risico ontstaat als de Belastingdienst de lening als een definitieve betaling aan de DGA ziet. Een lening met een aanzienlijk lagere rente dan marktconform kan de Belastingdienst als een schenking beschouwen. Zelfs een onderhandse lening zonder rente wordt als schenking gezien. Dit kan leiden tot schenkbelasting voor de ontvanger en een lagere waardering van de lening in box 3. Onzakelijk handelen bij een lening van een bv kan de lening zelfs als inkomsten laten zien, met grote gevolgen voor de belasting die u betaalt. De beoordeling van onzakelijkheid gebeurt op het moment van verstrekking.
De ontvanger van een onzakelijke lening mag de betaalde rente niet aftrekken. Dit betekent dat u de rentekosten niet kunt opvoeren als aftrekpost in uw belastingaangifte. Een onzakelijke lening heeft daardoor directe fiscale gevolgen voor de ontvanger. Het is cruciaal om dit te begrijpen bij het aangaan van zo’n lening.
U herkent een onzakelijke lening in uw administratie aan voorwaarden die een onafhankelijke derde niet zou accepteren. Let bijvoorbeeld op een te lage of zelfs ontbrekende rente, wat een duidelijke indicator is. Een dergelijke niet-zakelijke lening kan voor de verstrekker resulteren in een lagere waardering in box 3. De fiscale autoriteiten verwachten dat onderhandse leningen een zakelijk karakter hebben. Wanneer een lening van de bv onzakelijk is, kan dit leiden tot aanzienlijke fiscale gevolgen, waaronder een herkwalificatie van de transactie door de Belastingdienst. Voor een zakelijke lening is een kloppende administratie essentieel voor renteaftrek. De aanvrager zorgt hierbij voor bijgewerkte cijfers. De lening moet dan ook met details in uw aangifte worden vermeld.