Een renteloze lening kan leiden tot problemen met de Belastingdienst, omdat deze het rentevoordeel als een schenking kan zien. Renteloze en laagrentende leningen vereisen inachtneming van fiscale gevolgen, met een mogelijke correctie naar 6% rente. U leert op deze pagina welke regels en gevolgen dit heeft voor uw situatie. De Belastingdienst kan een lening als onzakelijk aanmerken, wat betekent dat aparte fiscale regels gelden. Dit kan ook leiden tot een fictief rendement in box 3 waarover belasting betaald moet worden.
Een onderhandse lening zonder rente ziet de Belastingdienst als een schenking van het misgelopen rentevoordeel. Dit betekent dat u belasting betaalt over het voordeel dat de lener ontvangt. De fiscus beschouwt dit als een schenking van 6% fictieve rente. Als het rentevoordeel hoger is dan de jaarlijkse vrijstelling, moet u schenkbelasting betalen. Daarnaast kan de Belastingdienst een fictief rendement berekenen voor box 3, waarover dan ook belasting verschuldigd is. Dit geldt ook voor leningen met een heel lage rente, niet alleen voor volledig renteloze leningen.
De Belastingdienst ziet een renteloze lening als een schenking wanneer het rentevoordeel dat de lener ontvangt, wordt misgelopen door de uitlener. Dit geldt vooral als de lening direct opeisbaar is. In zo’n geval wordt de schuldenaar geacht het vruchtgebruik van de geldlening als schenking te hebben ontvangen. Een lening die als schenking wordt gezien, kan leiden tot schenkbelasting als het voordeel boven de jaarlijkse vrijstelling uitkomt. Het gemiste rentevoordeel kan dus fiscale gevolgen hebben voor u als uitlener en voor de ontvanger van de lening.
Schenkbelasting is verschuldigd wanneer de schenkingsvrijstelling(en) worden overschreden bij een schenking. Dit geldt ook voor het rentevoordeel van een renteloze lening. De Belastingdienst berekent schenkbelasting over het bedrag dat boven de vrijstelling uitkomt. Als het rentevoordeel van een renteloze lening hoger is dan de jaarlijkse vrijstelling, moet u schenkbelasting betalen. Een renteloze, direct opeisbare geldlening wordt belast met schenkbelasting. De schenkbelasting bij een te lage rente kan oplopen tot 40%. Meerdere of hogere renteloze leningen kunnen ertoe leiden dat de vrijstelling snel wordt bereikt en schenkbelasting verschuldigd is over het meerdere. Voor het kwijtschelden van een lening gelden de reguliere vrijstellingen voor schenkbelasting. Dit betekent dat u ook dan rekening moet houden met de geldende vrijstellingen.
Marktconforme rente is de rente die gangbaar is op de financiële markt. Dit percentage ligt in lijn met de gemiddelde rentes die op dat moment in de markt gelden. Een marktconforme rente is in lijn met de ontwikkelingen op de markt. De afgesproken rente wijkt dan niet te veel af van het percentage van een reguliere kredietverstrekker. Het is de rente die banken en andere financiële instellingen zouden aanbieden bij een vergelijkbare lening. Deze rente is vergelijkbaar met wat een externe financier onder dezelfde voorwaarden rekent. Marktrentes spelen een belangrijke rol bij de bepaling van rentetarieven, volgens dnb.nl.
Waarom is dit belangrijk? Marktconforme rente is verplicht bij onderhandse leningen om te voldoen aan de fiscale wetgeving. Het is vergelijkbaar met wat een kredietverstrekker zou vragen voor een soortgelijke lening, inclusief vergelijkbare risico’s. De gemiddelde rente die door kredietverstrekkers gerekend wordt, bepaalt een marktconforme rente. Als u een renteloze lening verstrekt, kan de Belastingdienst het misgelopen rentevoordeel als schenking zien. Door een marktconforme rente te hanteren, voorkomt u discussie met de Belastingdienst over een mogelijke schenking.
Een renteloze lening brengt diverse risico’s met zich mee. Een renteloze lening kan leiden tot problemen met de Belastingdienst. Voor de verstrekker is er het risico op een naheffing in box 3. Een onderhandse lening zonder rente heeft fiscale gevolgen.
Daarnaast brengt een onderhandse lening risico’s met zich mee, zoals relatieproblemen, financiële schade en onverwachte belastinggevolgen. Relaties kunnen onder druk komen te staan door onduidelijke afspraken of een te optimistische inschatting van de terugbetaalcapaciteit. De lener moet overwegen of de relatie bestand is tegen het niet op tijd aflossen van de lening.
Geld lenen brengt risico’s met zich mee, zoals het mogelijk niet kunnen afbetalen van de lening. Het grootste risico van een lening is het niet kunnen voldoen aan betalingsverplichtingen door onvoorziene financiële tegenslagen. Duurdere vaste lasten of veranderende persoonlijke omstandigheden, zoals stijgende uitgaven of een scheiding, vormen een belangrijk risico. Lenen creëert een risico bij inkomensterugval, waardoor maandlasten zwaar kunnen wegen. De financiële positie van de lener kan onder druk komen te staan door het niet kunnen dragen van rente en aflossing. De lener moet overwegen of het geleende bedrag plus rente binnen de gestelde termijn kan worden terugbetaald. Om deze risico’s te vermijden, is het verstandig om een marktconforme rente te hanteren en duidelijke afspraken vast te leggen in een contract.
U berekent de mogelijke schenkbelasting bij een renteloze lening door eerst het rentevoordeel vast te stellen. De Belastingdienst ziet een renteloze, direct opeisbare geldlening als een schenking. Het rentevoordeel van zo’n lening leidt tot schenkbelasting als het hoger is dan de jaarlijkse vrijstelling.
De waarde van het vruchtgebruik wordt berekend als 17 x 6% x het uitgeleende bedrag, volgens de Kennisgroepen van de Belastingdienst. Zij gebruiken hiervoor tabellen uit het Uitvoeringsbesluit Successiewet 1956. Een renteloze lening leidt tot betaling van schenkbelasting als het rentevoordeel de vrijstelling overschrijdt. Bij een niet direct opeisbare lening van €400.000 met 0,5% rente kan de schenkbelasting bijvoorbeeld over €160.600 verschuldigd zijn.
Naast de renteloze leningen die de Belastingdienst als schenking kan zien, zijn er andere leningstypen met specifieke fiscale regels. Denk hierbij aan familieleningen en leningen van uw eigen bv. Bij een familielening voor de aankoop van een eigen woning moet de rente marktconform zijn, volgens de Belastingdienst. Marktconforme rente is de rente die u bij een bank of andere financiële instelling zou betalen voor een vergelijkbare lening.
Een lening tussen u en uw bv moet zakelijke voorwaarden hebben. Dit betekent dat de voorwaarden dezelfde zijn als die de bv aan een derde zou stellen in vergelijkbare omstandigheden. U moet een zakelijke rente afspreken met de bv. Een lening moet altijd schriftelijk worden vastgelegd in een leningsovereenkomst. U kunt bij de bv een aflossingsvrije lening afsluiten, maar de bv zal hieraan aanvullende voorwaarden stellen. Voor meer informatie over dit soort leningen kunt u een persoonlijke lening vergelijken.
U kunt een renteloze lening aan uw kind geven, maar niet zonder mogelijke belastinggevolgen. De Belastingdienst ziet een renteloze lening aan uw kind als een schenking van 6% fictieve rente. Dit kan leiden tot schenkbelasting als het voordeel de jaarlijkse vrijstelling overschrijdt. Ook een lening met een rente die lager is dan marktconform kan als schenking worden gezien, wat eveneens schenkbelasting tot gevolg kan hebben. Zelfs bij een niet direct opeisbare lening kan dit gebeuren als de rente lager is dan 6% op jaarbasis. Om problemen met de Belastingdienst te voorkomen, moet een lening aan uw kind een marktconforme rente hebben; u voorkomt problemen door een zakelijke rente te hanteren. U kunt uw kind wel minder rente laten betalen door jaarlijks een schenking te doen tot het vrijgestelde bedrag. Ouders kunnen ook een hypotheek met hogere rente verstrekken en een deel van de betaalde rente belastingvrij terugschenken. De rente op een lening van ouders aan kind is onder voorwaarden fiscaal aftrekbaar voor het kind, maar let op: de hypotheekrenteaftrek voor het kind kan vervallen als de verschuldigde rente wordt verrekend met schenkingen. Een te hoge rente kan zelfs omslaan in een schenking van uw kind aan u.
Als u geen contract opstelt voor een renteloze lening, brengt dit aanzienlijke risico’s met zich mee voor de Belastingdienst. Afspraken over een renteloze lening moeten in een onderhandse akte worden vastgelegd. Zonder schriftelijke afspraken over aflossing of rente kan de lening als onzakelijk worden aangemerkt, wat fiscale gevolgen heeft. Dit onzakelijk handelen kan er zelfs toe leiden dat de Belastingdienst de lening als inkomsten beschouwt, volgens de Belastingdienst. Een particuliere lener is geen rente verschuldigd als er geen schriftelijke afspraken zijn over de hoogte van de rente, maar een renteloze lening heeft wel fiscale gevolgen bij een onderhandse lening.
Een niet-direct opeisbare lening moet een minimale opzegtermijn van één jaar hebben om geen schenking te zijn. Als u een lening verstrekt met een opzegtermijn van tenminste één jaar en een gewone zakelijke rente, dan resulteert dit niet in een belastbare schenking. Dit voorkomt fiscale problemen met de Belastingdienst.
Het verstrekken van een renteloze lening aan familie is technisch gezien toegestaan. Toch zijn er speciale regels en aandachtspunten. Een lening zonder rente aan familie wordt fiscaal gezien als een schenking door de Belastingdienst. Dit betekent dat het niet rekenen van rente bij een familielening resulteert in het zien van het rentevoordeel als een schenking. Daarom moet u rente rekenen bij geld uitlenen aan familie om fiscale problemen te voorkomen. Familieleningen hebben fiscale risico’s omtrent het afspreken van rente.
U kunt de rente van een renteloze lening niet aftrekken. De rente is niet aftrekbaar als de verstrekker van de lening de rente kwijtscheldt. Dit betekent dat u geen belastingvoordeel krijgt, wat een lening minder duur kan maken. Belastingaftrek van de rente verlaagt namelijk de kosten van de lening. Zonder rente is er geen aftrekpost.