Een lening kwijtschelden betekent dat u het openstaande bedrag niet meer hoeft terug te betalen. Dit kan de hele lening zijn, of een deel ervan. Zo’n kwijtschelding wordt fiscaal gezien als een schenking. Hierdoor kunnen er fiscale gevolgen zijn, zoals mogelijke schenkbelasting. Een ouder kan bijvoorbeeld een lening aan zijn kind kwijtschelden. Het restant van een lening kan ook kwijtgescholden worden als deze aan het einde van de terugbetaalperiode niet volledig is afgelost.
Verschillende soorten leningen komen in aanmerking voor kwijtschelding. Dit kan variëren van persoonlijke leningen tot specifieke vangnetleningen. Soms wordt een deel van uw lening kwijtgescholden. Dit gebeurt bijvoorbeeld als het restant aan het einde van de looptijd niet volledig is afgelost. Ook leningen voor appartementseigenaars kunnen onder bepaalde voorwaarden kwijtgescholden worden, bijvoorbeeld bij onvoldoende overwaarde. U kunt zelfs een kwijtscheldingsclausule toevoegen aan een bestaande leningsovereenkomst.
Kwijtschelding van privéleningen en familieleningen wordt fiscaal gezien als een schenking. Dit betekent dat de regels van erf- en schenkbelasting van toepassing zijn, waarbij reguliere vrijstellingen gelden. Vooral bij familieleningen is het belangrijk om schriftelijk vast te leggen of de kwijtschelding van rente of aflossing alleen voor het kind geldt, of ook voor diens partner. De Belastingdienst beschouwt een lening als schenking als deze zonder zakelijke voorwaarden. Ook kan de Belastingdienst een lening als schenking zien als deze zonder rente, tegen een heel lage rente, of met een niet-reële rente is. Boven een bepaald bedrag betaalt u schenkbelasting over zo’n kwijtschelding, want een schenking hoeft de ontvanger niet terug te betalen. Een schenking kan zelfs aan de orde komen wanneer er eigenlijk geen sprake is van een lening.
Kwijtschelding van een zakelijke lening resulteert in een belast voordeel. Toch kan de kwijtscheldingswinstvrijstelling van toepassing zijn als de schuld niet meer te innen is. Volgens de Belastingdienst geldt deze vrijstelling voor het deel van de winst dat hoger is dan de verrekenbare verliezen uit werk en woning van voorgaande en het lopende jaar. De zakelijkheid van een lening wordt bepaald door de voorwaarden waaronder een onafhankelijke derde eenzelfde lening zou verstrekken onder dezelfde voorwaarden en omstandigheden. Om een lening als onzakelijk aan te tonen, moet bewezen worden dat het debiteurenrisico te hoog was voor een onafhankelijke derde. Een kwijtschelding is onzakelijk als de vordering nog inbaar is en de schuldeiser deze uit aandeelhoudersmotieven heeft kwijtgescholden. De kwijtschelding van een onzakelijke lening is veelal onbelast, maar de kwijtscheldingswinstvrijstelling is dan niet van toepassing. De beoordeling van zakelijkheid of onzakelijkheid gebeurt op het moment van kwijtschelden.
Kwijtschelding van een hypotheek of woonlening is mogelijk onder specifieke voorwaarden. De Nationale Hypotheek Garantie (NHG) kan bijvoorbeeld een restschuld overnemen. Dit gebeurt als u werkloos of arbeidsongeschikt raakt. Voor 2026 komt een lening in aanmerking voor NHG als het bedrag maximaal €470.000 is. Investeert u in duurzaamheid, dan mag de lening zelfs €498.200 bedragen. Deze regeling biedt een vangnet bij onvoorziene omstandigheden.
De voorwaarden voor het kwijtschelden van een lening zijn afhankelijk van uw persoonlijke situatie en het type schuld. Vaak gelden er strenge eisen voor uw inkomen en vermogen, die op bijstandsniveau of lager moeten zijn. Ook de waarde van uw bezittingen, zoals een eigen woning zonder overwaarde of voertuigen onder een bepaalde waarde, speelt een rol. Soms is kwijtschelding mogelijk bij een klein resterend bedrag of een dringende reden. Daarnaast kunnen specifieke regelingen gelden, bijvoorbeeld bij een goede aflossingshistorie of voor inburgeraars die hun diploma halen. Meer details vindt u in de volgende onderwerpen:
Financiële problemen kunnen leiden tot blijvende betalingsonmacht. Als een werkgever het loon niet meer kan betalen, komt een werknemer in aanmerking voor een tegemoetkoming van het UWV, zoals de Rijksoverheid aangeeft. Deze tegemoetkoming heet een uitkering wegens betalingsonmacht. Het UWV beoordeelt of er sprake is van blijvende betalingsonmacht. Een werkgever kan hiervoor een verzoek indienen bij de rechtbank voor faillissement, uitstel van betaling of schuldsanering. Blijvende betalingsonmacht ontstaat bij een rechterlijke uitspraak hierover. Ook zonder rechterlijke uitspraak kan er sprake zijn van blijvende betalingsonmacht als de werkgever werknemers en schuldeisers niet meer kan betalen. De Rijksoverheid geeft aan dat de uitkering wegens betalingsonmacht loon vergoedt over maximaal 13 weken voor ontslag en over de opzegtermijn tot maximaal 6 weken.
Kwijtschelding van een studieschuld op medische gronden is alleen mogelijk in zeer uitzonderlijke situaties. Een ernstige medische situatie op het huidige moment is vereist. DUO toetst hierbij op de uitzichtloosheid van de situatie. Een positief advies van de medisch adviseur van DUO is hiervoor noodzakelijk. Ongeveer 88% van de verzoeken op medische gronden wordt afgewezen. De kwijtschelding omvat de hele studieschuld, zowel de prestatiebeurs als de lening. Voor de resterende studieschuld (lening) is bij bijzondere omstandigheden een aparte aanvraag nodig. Kwijtschelding op medische gronden is altijd maatwerk.
Bij overlijden van de lener worden openstaande leningen onderdeel van de nalatenschap. Nabestaanden moeten deze schulden en verplichtingen afbetalen als zij de erfenis accepteren. Dit kan leiden tot financiële problemen voor de erfgenamen. De lening wordt opgenomen in de waarde waarover erfbelasting wordt berekend. Lopende rekeningen van de erflater vervallen niet door het overlijden. Als er enkel schulden worden nagelaten, kunnen erfgenamen de erfenis beneficiair accepteren.
De procedure voor het kwijtschelden van een lening draait voornamelijk om schuldsanering. Deze kent twee hoofdroutes: een minnelijke schuldregeling via de gemeente of een wettelijke schuldsanering (Wsnp) via de rechtbank. Bij minnelijke trajecten moeten schuldeisers instemmen met de regeling. Een Wsnp-procedure start met een verzoekschrift bij de rechtbank, ingediend door een advocaat of bewindvoerder. De rechtbank wijst bij toelating tot de Wsnp een bewindvoerder aan die de financiën drie jaar beheert. De lener moet daarbij altijd voldoen aan de voorwaarde van goede trouw en geen nieuwe schulden maken. Voor inburgeringsleningen gelden specifieke procedures. Volledige kwijtschelding is mogelijk als de lener aan voorwaarden voldoet, zoals het op tijd behalen van het diploma. Gedeeltelijke kwijtschelding wordt toegekend door DUO, en de lener hoeft dit niet zelf aan te vragen. Voorwaarden omvatten inburgeren onder de Wet inburgering 2013 en asielstatushouder zijn. De lener moet na de inburgeringstermijn maximaal twee onbehaalde examenonderdelen alsnog behalen. Een aanvraag voor gedeeltelijke kwijtschelding bij bijzondere omstandigheden omvat het invullen van een formulier en dit per post versturen naar DUO met bewijsstukken.
De eerste stap bij betalingsproblemen met uw lening is direct contact opnemen met de kredietverstrekker. Dit is cruciaal zodra u merkt dat u een betalingsherinnering niet op tijd kunt voldoen. Volgens de AFM moet u de kredietverstrekker zo snel mogelijk informeren over uw situatie. Ook bij een veranderde situatie, zoals werkloosheid, scheiding of een geboorte, is tijdig contact belangrijk. Door contact op te nemen met uw kredietgever of kredietbemiddelaar, kunt u samen zoeken naar een oplossing. Dit kan een betalingsregeling zijn of het verlagen van de maandelijkse aflossing.
Het aanleveren van bewijsstukken en de aanvraag voor kwijtschelding vraagt om specifieke stappen. Een kwijtscheldingsverzoek dient u altijd schriftelijk in. Voor belastingzaken gebruikt u een specifiek formulier, zoals het “Verzoek kwijtschelding van belasting en/of premie voor particulieren” van de Belastingdienst. Kwijtschelding van een aanvullende beurs vraagt u aan via Mijn DUO, na ontvangst van een brief aan het einde van de aflosfase. Voor een Wsnp-procedure dient een advocaat of bewindvoerder een verzoekschrift in bij de rechtbank. Bij leenbijstand kan kwijtschelding plaatsvinden na 36 maanden maximale aflossing of als 60% van de lening is afgelost. Burgemeester en wethouders kunnen ook kwijtschelden als het resterende bedrag minder dan €50 is, of bij een dringende reden.
Finale kwijting is een cruciale juridische clausule die een geschil definitief afrondt. Het rust op een stevig juridisch fundament, meestal via een vaststellingsovereenkomst (VSO). Hierin verklaren partijen dat na nakoming van de laatste verplichtingen niets meer te vorderen valt. Deze clausule sluit de deur voor nieuwe vorderingen over dezelfde kwestie. Voor bewijskracht moet u finale kwijting schriftelijk vastleggen. Hoewel finale kwijting in principe niet herroepbaar is, kan de rechter deze vernietigen bij wilsgebrek, dwaling of bedrog. Ook geldt finale kwijting niet voor onvoorzienbare toekomstige schade. Het kan geen afbreuk doen aan rechten die wettelijk niet prijsgegeven kunnen worden.
Het kwijtschelden van een lening heeft fiscale gevolgen, omdat de Belastingdienst dit vaak als een schenking of loon ziet. Dit kan leiden tot schenkbelasting voor de ontvanger, of tot inkomstenbelasting als het om een kwijtschelding door de werkgever gaat. De belastingheffing vindt plaats in het jaar van kwijtschelding. Ook kan de kwijtscheldingswinstvrijstelling van toepassing zijn bij zakelijke leningen.
Kwijtscheldingswinst, het voordeel dat u behaalt wanneer een schuld wordt kwijtgescholden, kan vrijgesteld zijn van inkomstenbelasting. Deze kwijtscheldingswinstvrijstelling voorkomt belastingheffing op de winst die ontstaat door de kwijtschelding. De vrijstelling geldt voor voordelen uit rechten die niet meer te innen zijn, mits deze voordelen de nog verrekenbare verliezen overstijgen. Bij een eenmanszaak is kwijtscheldingswinst in de inkomstenbelasting vrijgesteld onder specifieke voorwaarden, zoals een schuld die niet meer te innen is door bijvoorbeeld een dreigend faillissement. Het bedrag van de kwijtschelding wordt verminderd met het totale geleden verlies in het jaar van kwijtschelding en openstaande verrekenbare verliezen uit het verleden. Zo wordt kwijtscheldingswinst van een eenmanszaak verrekend met verliezen uit werk en woning uit eerdere jaren.
De Belastingdienst stelt duidelijke regels voor kwijtschelding van leningen. Uw inkomen moet op of rond bijstandsniveau liggen en u mag weinig vermogen bezitten. Is uw inkomen of banksaldo hoger dan de norm, dan vervalt het recht op kwijtschelding. Voor schulden bij de Belastingdienst en Dienst Toeslagen geldt een rentevrijstelling na een integrale beoordeling. Ook is er de terbeschikkingstellingsvrijstelling, die in 2023 12% over rente-inkomsten in box 1 bedroeg. Een aanvraag voor kwijtschelding doet u binnen drie maanden na betaling van de aanslag, of zonder termijn als de aanslag nog openstaat.
Ondernemers en bedrijven hebben specifieke regels voor het kwijtschelden van leningen. Ondernemers kunnen kwijtschelding aanvragen voor belastingaanslagen die zij niet kunnen betalen, volgens de Belastingdienst. Ex-ondernemers kunnen dit ook doen voor schulden van een gestaakt bedrijf, mits er geen bedrijfsvermogen meer is. Hiervoor gebruiken zij het formulier ‘Verzoek kwijtschelding van belasting en/of premie voor particulieren’.
De kwijtschelding van een lening kan fiscaal als een verkapte winstuitdeling worden gezien als de motieven niet zakelijk zijn. Dit wordt dan inkomen uit aanmerkelijk belang voor aandeelhouders. De Belastingdienst weigert aftrek van de afwaardering van een vordering van de BV als de kwijtschelding niet zakelijk is.
Er bestaat een kwijtscheldingswinstvrijstelling voor situaties waarin kwijtschelding de enige zakelijke optie is. Deze vrijstelling geldt in de inkomstenbelasting als de schuld oninbaar is, bijvoorbeeld bij een dreigend faillissement. De vrijstelling geldt voor het deel dat hoger is dan te verrekenen verliezen uit werk en woning van voorgaande en het lopende jaar. Ook in de vennootschapsbelasting is deze vrijstelling van toepassing, waarbij de kwijtscheldingswinst wordt verminderd met te verrekenen verliezen.
Ondernemers die in de wettelijke schuldsaneringsregeling (Wsnp) zitten, hoeven de Belastingdienst niet om kwijtschelding te vragen. Zij krijgen uitstel van betaling en na het voldoen aan verplichtingen kwijtschelding voor de rest van hun belastingschuld.
Kwijtschelding van een lening heeft directe gevolgen voor zowel uw werk als uw woonsituatie. Zo kan het vrijgestelde deel van de kwijtscheldingswinst afhangen van verliezen uit werk en woning van voorgaande jaren en het lopende jaar. Ook kan de kwijtschelding van een lening voor een woning de vraag oproepen of deze tot privévermogen of de gemeenschap van goederen behoort.
De mogelijkheid om geld te lenen en de voorwaarden daarvan worden bepaald door uw kredietwaardigheid. Een lage kredietwaardigheid beïnvloedt de mogelijkheid om geld te lenen en de voorwaarden daarvan, waardoor toekomstige kredietaanvragen lastiger kunnen worden. Uw kredietscore in Nederland heeft impact op de toegang tot nieuwe leningen. De kredietwaardigheid van de lener beïnvloedt het in aanmerking komen voor een persoonlijke lening. Dit beïnvloedt ook het bedrag dat u kunt lenen voor een persoonlijke lening. Bovendien heeft uw kredietwaardigheid invloed op de rente van een persoonlijke lening. Een hogere kredietwaardigheid vergroot de kans op het verstrekken van een lening en verbetert toekomstige financieringsmogelijkheden.
Kwijtschelding van een lening kan directe gevolgen hebben voor uw hypotheek en woonrecht. Met een Nationale Hypotheek Garantie (NHG) hoeft u de restschuld na kwijtschelding niet meer te betalen, waardoor u zonder deze schuld verder kunt. Dit geldt echter niet voor het deel van de hypotheek zonder NHG. Na kwijtschelding kan de hypotheek worden doorgehaald bij het kadaster. De akte van kwijtschelding dient dan als de royementsverklaring die de notaris nodig heeft voor deze doorhaling.
Naast kwijtschelding zijn er diverse alternatieven om uw lening aan te passen. Een betalingsregeling is een mogelijk alternatief, zoals het UWV aangeeft. U kunt ook een lager maandbedrag aanvragen of een aflosvrije periode overwegen. Voor studieschulden bestaan specifieke voorzieningen, zoals het verleggen van het peiljaar of de ‘Voorziening prestatiebeurs’ die kan leiden tot het omzetten van de beurs in een gift.
Herschikking of herfinanciering van schulden zijn alternatieven voor het kwijtschelden van een lening. Herfinanciering houdt in dat u uw huidige leningen aflost met een nieuwe lening, vaak tegen betere voorwaarden. Het doel hiervan is de kosten te verlagen en uw financiële situatie te verbeteren, bijvoorbeeld door lagere maandlasten en meer overzicht te creëren. Dit kan leiden tot een andere aflossingsstructuur. Voor particulieren en bedrijven kan herfinanciering voordelig zijn om financiële lasten te herstructureren. Soms verzorgt de nieuwe financier het hele proces, of u regelt zelf de aflossingen. Als u geen geld kunt lenen om schulden te betalen, zijn betaalregelingen met schuldeisers noodzakelijk. De gemeente kan afspraken maken met schuldeisers over aflossing van schulden via een minnelijk traject, ook wel schuldbemiddeling genoemd, zoals de Rijksoverheid aangeeft.
Schuldsanering is een wettelijk traject in Nederland waarmee u van uw schulden af kunt komen. Dit proces, vastgelegd in de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp), kan leiden tot een ‘schone lei’. Het wordt beschreven als een wettelijk traject voor schuldsanering. Betalingsachterstand kan onder voorwaarden worden kwijtgescholden via schuldsanering.
De Wsnp in Nederland is beschikbaar voor personen met problematische schulden, bijvoorbeeld wanneer zakelijke en privérekeningen niet meer betaald kunnen worden. Een schuldenaar die wettelijke schuldsanering heeft doorlopen, kan een schone lei verkrijgen. Dit betekent dat resterende schulden niet meer betaald hoeven te worden, inclusief kwijtschelding van geldschuld en rentebetalingen na faillissement.
U kunt wettelijke schuldsanering (Wsnp) aanvragen. De schuldenaar in Nederland kan een verzoek doen bij de rechtbank voor toelating tot wettelijke schuldsanering. Dit is mogelijk als het minnelijk schuldentraject niet lukt of niet wordt gevolgd.
Als u schulden heeft die u niet snel kunt aflossen, is de gemeente het eerste aanspreekpunt voor advies en hulp. Gemeenten bieden gratis ondersteuning bij het oplossen van schulden, vaak via hun afdeling schuldhulpverlening. Zij kunnen u helpen met schuldsanering of budgetadvies. Personen met meerdere schuldeisers die hulp nodig hebben, kunnen hier terecht. Ook sociaal raadslieden, het juridisch loket en wijk- of buurtteams bieden ondersteuning bij schulden. Daarnaast is er SchuldHulpMaatje, dat gratis en betrouwbare hulp biedt bij geldzorgen.
Kwijtschelding is mogelijk voor diverse specifieke leningen, zoals inburgeringsleningen en zakelijke leningen. Een onderhandse lening kwijtschelden kan ook onder bepaalde voorwaarden. Voor inburgeringsleningen onder de Wet inburgering 2013 kan volledige kwijtschelding plaatsvinden als het diploma op tijd wordt behaald, of bij een tijdige volledige ontheffing of gehele vrijstelling. Gedeeltelijke kwijtschelding is ook een optie; dit vereist dat men na de inburgeringstermijn maximaal twee examenonderdelen binnen zes maanden alsnog afrondt. Een ontheffing op basis van aantoonbaar geleverde inspanningen (AGI) binnen zes maanden kan eveneens leiden tot gedeeltelijke kwijtschelding.
Bij zakelijke leningen kan de kwijtscheldingswinstvrijstelling van toepassing zijn. De kwijtscheldingswinstvrijstelling kan voor eenmanszaken uitkomst bieden wanneer een schuld niet meer voldaan kan worden, bijvoorbeeld door een dreigend bankroet. De omvang van deze vrijstelling wordt bepaald door het bedrag aan winst dat uitstijgt boven de verrekenbare verliezen uit werk en woning, zowel van het huidige als van eerdere belastingjaren. Wettelijk is dit vastgelegd in Artikel 3.13 lid 1a van de Wet inkomstenbelasting 2001. Voor vennootschapsbelasting geldt een vergelijkbare vrijstelling, die wordt verminderd met de te verrekenen verliezen van de belastingplichtige. Leningen die een bv aan familie verstrekt, moeten altijd aan zakelijke voorwaarden voldoen.
Nee, u kunt uw lening niet altijd laten kwijtschelden. Kwijtschelding van een lening is wel mogelijk, maar alleen onder specifieke voorwaarden. Bij studieschulden wordt de restschuld na de aflosfase automatisch kwijtgescholden, al vallen achterstallige maandbedragen hier niet onder. De volledige studieschuld wordt kwijtgescholden bij overlijden, en in zeer uitzonderlijke gevallen ook op medische gronden. Een aanvullende beurs kan kwijtgescholden worden als uw inkomen onder een vastgesteld grensbedrag blijft. Voor asielstatushouders die inburgeren onder de Wet inburgering 2013 is volledige kwijtschelding mogelijk als zij op tijd hun diploma halen, een ontheffing of vrijstelling krijgen. Gedeeltelijke kwijtschelding is een optie als u binnen zes maanden alsnog aan de inburgeringsplicht voldoet, met maximaal twee onbehaalde examenonderdelen, en DUO kent deze toe.
Kwijtschelding is het resultaat van het niet meer hoeven terugbetalen van een lening. Schuldhulpverlening is een traject dat een schuldenaar helpt en begeleidt bij het aflossen van financiële schulden. Het belangrijkste doel hiervan is om u vrij te maken van schulden en uw financiële situatie te verbeteren. Een schuldhulpverlener van de gemeente kan met schuldeisers afspraken maken over kwijtschelding van uitstaande schulden. Deze hulp omvat ook het ondersteunen bij aanvragen voor kwijtschelding. Schuldhulpverlening kent verschillende vormen en biedt oplossingen zoals schuldbemiddeling, vaak via een minnelijk traject. Kredietbanken bieden ook dergelijke schuldhulpverlening aan.
U vraagt kwijtschelding aan bij de Belastingdienst met een specifiek formulier als u uw belastingschuld niet kunt betalen. Particulieren en ex-ondernemers in Nederland gebruiken het formulier ‘Verzoek kwijtschelding van belasting en/of premie voor particulieren’ via de Belastingdienst. Woont u buiten Nederland, dan is er een apart formulier voor particulieren die niet in Nederland wonen, te vinden op de website van de Belastingdienst. Ondernemers gebruiken het formulier ‘Verzoek kwijtschelding van belasting en/of premie voor ondernemingen’. Stuur het volledig ingevulde en ondertekende formulier naar Belastingdienst Postbus 100, 6400 AC Heerlen. De Belastingdienst beoordeelt of u voldoende financiële middelen heeft om de aanslag te betalen. Eerst controleren ze uw vermogen; bij onvoldoende vermogen beoordelen ze uw betalingscapaciteit. Bereid u voor door de relevante pagina van de Belastingdienst te bekijken en een proefberekening te maken.
De lening van een overledene verdwijnt niet zomaar. Lopende leningen worden overgedragen aan de erfgenamen, waardoor nabestaanden met de schuld kunnen achterblijven. Toch is kwijtschelding bij overlijden soms mogelijk, afhankelijk van de kredietverstrekker. Zo’n kwijtschelding kan fiscale gevolgen hebben, omdat het als een schenking wordt gezien. U kunt wensen over de lening na overlijden vastleggen in een testament of via een clausule in de leningsovereenkomst. Dit biedt duidelijkheid voor de nabestaanden.