Een schenking of lening kan fiscaal en financieel voordeliger zijn, afhankelijk van uw situatie. Een leen-schenkconstructie biedt financiële voordelen en flexibiliteit, vooral als het een schenklening tussen ouders en kinderen betreft. Een schenking is geen inkomen en kan tot een bepaald bedrag belastingvrij zijn, wat de erfenis verkleint en zo kan leiden tot besparing op erfbelasting.
Een schenking is iets wat u krijgt en niet terug hoeft te betalen. De ontvanger hoeft dit bedrag niet terug te betalen. In feite is een schenking een cadeautje van de een aan de ander. Volgens de Belastingdienst is het iets van waarde dat u zomaar krijgt. Financieel gezien wordt de ontvanger rijker en de gever armer. Een schenking is een overeenkomst tussen twee partijen.
Een lening daarentegen, vereist wel terugbetaling van het geleende bedrag. Soms kan een lening een verkapte schenking zijn, vooral als deze onzakelijk is. Een schenking kan ook aan de orde komen wanneer er eigenlijk geen sprake is van een lening. Een speciale vorm is de leen-schenkconstructie, een combinatie van een lening en een schenking. Hierbij verstrekken ouders bijvoorbeeld een lening en schenken zij jaarlijks een deel van de maandlast terug. Het doel hiervan is om jaarlijks een bedrag cadeau te geven zonder direct veel belasting over een grote schenking te betalen.
Het fiscale verschil tussen een schenking of lening draait om de belasting die de Belastingdienst heft. Een lening met een te lage of geen rente kan fiscaal als een schenking worden gezien, wat schenkbelasting tot gevolg kan hebben. De Belastingdienst stelt hiervoor specifieke regels, vooral bij een leen-schenkconstructie.
Vrijstellingen voor schenkbelasting zijn bedragen waarover u geen belasting betaalt. Ouders mogen in 2026 belastingvrij € 6.908 aan hun kind schenken. Voor alle andere personen bedraagt de jaarlijkse vrijstelling in 2026 € 2.769. Dit betekent dat u tot deze bedragen geld kunt overmaken zonder dat de ontvanger schenkbelasting betaalt.
Daarnaast bestaat er een eenmalig verhoogde vrijstelling. Deze is in 2026 van toepassing als de ontvanger het geld gebruikt voor een dure studie of een vrij bestedingsdoel. De ontvanger moet op het moment van de schenking tussen de 18 en 40 jaar zijn, of een partner hebben in die leeftijdscategorie. Voor een bestedingsvrije schenking is de vrijstelling € 33.129. Voor een dure studie bedraagt deze vrijstelling € 69.009. Een dure studie moet minstens € 20.000 per jaar kosten, exclusief levensonderhoud.
Kiest u voor de eenmalig verhoogde vrijstelling voor een dure studie? Dan moet een notaris de schenking vastleggen in een akte. Hierin staan de studie, de verwachte kosten en de vervaldatum van de vrijstelling (voor 2029). De eenmalige verhoogde vrijstelling komt in de plaats van de jaarlijkse vrijstelling.
De rente en fiscale gevolgen bij leningen hangen af van het type lening en het leendoel. Rente op een persoonlijke lening is soms fiscaal aftrekbaar in box 1. Dit geldt bijvoorbeeld als de lening is afgesloten voor de verbouwing, verduurzaming, aanschaf of verbetering van de eigen woning. Voor een persoonlijke lening geldt dat de rente fiscaal aftrekbaar is als deze voldoet aan het leendoel en een aflossingstermijn van maximaal 30 jaar. Ook de rente van een familielening is fiscaal aftrekbaar in 2026, mits correct vastgelegd. Zelfs de rente van een groene lening is fiscaal aftrekbaar. Voor zakelijke leningen zijn de rente en afsluitkosten in veel gevallen fiscaal aftrekbaar.
De keuze tussen schenken en lenen aan familie hangt af van uw financiële doelen en de familiaire situatie. Geld lenen binnen de familie heeft voordelen vergeleken met een lening bij een bank. Een nadeel van lenen binnen de familiekring zijn mogelijke familieconflicten. Dit kan de familierelaties onder druk zetten, want het uitlenen van geld aan familie of vrienden brengt het risico met zich mee van een gespannen relatie. Mogelijke conflicten zijn een nadeel van geld lenen binnen de familiekring, en familieleningen kunnen leiden tot wrevel tussen kinderen onderling door vermeende bevoordeling.
Schenken biedt de mogelijkheid om vermogen over te dragen zonder terugbetalingsverplichting. Schenken met advies van Schut & Bruggink Estate Planners biedt voordelen zoals belastingbesparing en controle over het gebruik van het geschonken vermogen. De adviezen van Schut & Bruggink zijn gericht op het optimaliseren van de schenkingseffecten op lange termijn. Dit kan helpen bij het opstellen van fiscaal voordelige en persoonlijke schenkingsplannen voor kinderen, kleinkinderen en andere dierbaren. Een aandachtspunt is dat een schenking uw eigen vermogen vermindert, wat gevolgen kan hebben voor uw financiële situatie op de lange termijn.
Geld lenen biedt flexibiliteit, maar vraagt ook om aandachtspunten. U moet goed letten op de voorwaarden, de rente en de looptijd van de lening. Belangrijke overwegingen bij een lening zijn de looptijd, het rentepercentage en de mogelijkheid tot tussentijds aflossen.
Bij het aanvragen van een lening is het belangrijk om voorwaarden goed te lezen, de rente te controleren en aanbieders te vergelijken. Extra kosten moeten in overweging worden genomen bij het vergelijken van leningen. Denk hierbij aan een verplichte overlijdensrisicoverzekering, een boete bij eerder afbetalen of een afsluitprovisie, volgens de Rijksoverheid. De Rijksoverheid geeft hierover meer informatie.
Aandacht voor de totale kosten van de lening is essentieel. Het Nibud benadrukt dit belang. Individuen moeten zorgvuldig hun financiële situatie en vermogen overwegen om de lening af te betalen. Dit voorkomt problemen in de toekomst.
Bij schenken en lenen zijn duidelijke voorwaarden en regels essentieel. Vooral de Belastingdienst stelt eisen om te voorkomen dat een lening als schenking wordt gezien. Dit vraagt om goede afspraken en documentatie, zeker bij familieleningen of leen-schenk constructies.
U moet rekening houden met zaken als een realistische rente, een vast leenbedrag en de looptijd. Ook de mogelijkheid om een lening om te zetten in een schenking is een belangrijke overweging.
Alle afspraken over een lening moeten schriftelijk worden vastgelegd in een leenovereenkomst of onderhandse akte. Dit document voorkomt onduidelijkheid en dient als bewijs. Een overeenkomst van geldlening bevat idealiter de gegevens van lener en kredietverstrekker. Het beschrijft ook het leenbedrag, het rentepercentage, het leendoel, het aflossingsschema en de looptijd. Daarnaast moet de akte details bevatten over hoe de aflossing en betaling zijn geregeld, inclusief de gevolgen bij niet-terugbetalen en tussentijdse opzeggingsmogelijkheden. Bij voorkeur legt u dit vast in een schuldbekentenis.
Schenken kan onder specifieke voorwaarden en met terugbetalingsmogelijkheden. Een leen-schenk constructie houdt in dat een ouder geld leent aan een kind en tegelijkertijd de rente en aflossing jaarlijks terug schenkt. Deze aanpak stelt schenkers in staat om geleidelijk vermogen over te dragen, terwijl de directe belastingdruk op een grote schenking wordt vermeden. Het kind profiteert doordat de teruggeschonken rente en/of aflossing binnen de jaarlijkse schenkingsvrijstelling valt.
Een schenking onder schuldigerkenning, ook wel **papieren schenking** genoemd, maakt een schenking mogelijk. Hierbij legt de schenker op papier vast dat een bedrag op een later tijdstip, vaak bij overlijden, aan de ontvanger wordt gegeven. De schenker behoudt de beschikking over het vermogen en de liquide middelen tot dat moment. De voorwaarden van een onderhandse lening kunnen ook leiden tot een fiscale schenking. Een lening met een rente die aanzienlijk lager is dan marktconform, of zelfs ontbreekt, kan door de Belastingdienst als een (gedeeltelijke) schenking worden beschouwd.
Gevers die schenkingen doen, kunnen voorwaarden verbinden aan de schenking. Denk hierbij aan een uitsluitingsclausule, schenkingen onder bewind of een herroepelijke schenking. Een schenker mag een schenking terugvragen of terugdraaien als de herroepelijke schenking duidelijk is vastgelegd vóór de schenking.
Wanneer u overweegt om te schenken of te lenen, zijn er duidelijke stappen nodig om alles correct vast te leggen. Dit voorkomt misverstanden en zorgt voor naleving van fiscale regels. Het gaat hierbij om het maken van goede afspraken over het bedrag, de rente en de terugbetaling, bij voorkeur schriftelijk. Een schenking op papier moet u persoonlijk bij de notaris aangaan. Lenen van familie vereist een schriftelijke afspraak, die zakelijk moet worden ingericht met een leenovereenkomst.
Om een schenking vast te leggen, zijn er verschillende manieren, afhankelijk van het type schenking. Een schenking op papier moet u altijd vastleggen in een notariële akte. Volgens de Belastingdienst moet een schenking op papier door een notaris worden vastgelegd. Dit geldt ook voor een schenking die pas opeisbaar is bij het overlijden van de schenker. Een schenking op papier, inclusief een schenking die direct wordt teruggeleend, moet u persoonlijk bij de notaris aangaan. Bij een leen/schenkconstructie moeten zowel de lening als de schenking via de notaris worden vastgelegd. Een schenking op papier hoeft niet door een notaris te worden vastgelegd als deze tijdens het leven wordt uitbetaald. Een particulier die een schenking doet, moet schriftelijk vastleggen hoeveel de schenking is, aan wie en wanneer. Dit is ook aan te raden voor jaarlijkse schenkingen, voor uw eigen administratie en de Belastingdienst.
Het aanvragen en vastleggen van een lening volgt duidelijke stappen. U begint met het kiezen van het gewenste leenbedrag en de looptijd. Vervolgens vult u uw persoonlijke gegevens en het leenbedrag in. Een concrete stap bij het aanvragen van een lening is het opstellen van een schriftelijke leenovereenkomst. Dit geldt ook voor een onderhandse lening; deze vereist vastlegging in een ondertekend contract. Een verstrekte lening moet altijd worden vastgelegd in een leenovereenkomst. Volgens de Belastingdienst moet een lening schriftelijk worden vastgelegd in een leningsovereenkomst. Alle afspraken over een lening moeten hierin staan, zoals het leenbedrag, rentepercentage, looptijd, aflossingsvoorwaarden en eventuele zekerheden. Ook de voorwaarden van de lening moeten worden vastgelegd in een leningsovereenkomst. Zelfs een lening aangaan met een holding verplicht tot het opstellen van een schriftelijke geldleningsovereenkomst.
Alternatieve financieringsvormen bieden een reeks opties buiten traditionele bankleningen. Deze omvatten crowdfunding, werkkapitaalfinanciering via online aanbieders, business angels, leasing en factoring. Ook leningen via de eigen BV, familie-financiering of de gemeente kunnen alternatieven zijn. Deze financiers bieden vaak flexibele aflossingsmogelijkheden, soms zelfs op basis van omzet. Daarnaast zijn er specifieke leningvormen zoals de persoonlijke lening en de familielening, en de mogelijkheid om een lening over te sluiten voor rentevoordeel.
Een persoonlijke lening en een familielening verschillen vooral in de herkomst van het geld. Een familielening is een onderhandse lening tussen particulieren, zonder tussenkomst van een bank of andere financier. Familie of vrienden kunnen deze lening verstrekken tegen een lagere rente dan een bank. De rente en looptijd van een familielening bepalen familieleden onderling. De lening moet wel vergelijkbaar zijn met een banklening om fiscale problemen te voorkomen. Een persoonlijke lening via een kredietverstrekker is een veiligere oplossing. Lenen van familie heeft voordelen ten opzichte van een lening bij een bank. Een persoonlijke lening is een alternatieve financieringsoptie. U kunt uw familielid ook helpen bij het vinden van geschikte financiering via professionele kanalen.
Lening oversluiten betekent dat u een of meerdere bestaande leningen vervangt door een nieuwe. Dit kan voordeel opleveren door een lagere rente of betere voorwaarden. Het is zinvol wanneer uw huidige lening niet langer de meest gunstige variant is.
Leningen samenvoegen heeft als voordeel minder rente en kan leiden tot lagere maandlasten. U kunt hiermee duizenden euro’s besparen. Dit is vooral handig als u meerdere leningen met een hoge rente heeft.
Oversluiten is voordelig als u kunt besparen op rente en maandlasten, bijvoorbeeld wanneer de huidige rente hoger is dan de marktrente. Het kan zelfs gratis zijn om naar een lagere rente over te stappen. Vergelijk aanbieders goed op rente en voorwaarden, inclusief boetebepalingen. Weeg altijd de kosten van het oversluiten af tegen het financiële voordeel.
Naast traditionele leningen zijn er veel andere financieringsmogelijkheden en aanbieders beschikbaar. De markt voor alternatieve financieringen is groot en veelzijdig, met een breed scala aan opties. Deze omvatten onder meer crowdfunding, leasing, factoring en investeringen met privaat kapitaal. Ook zijn er specifieke aanbieders zoals de Stadsbank van Lening Amsterdam en mogelijkheden voor geld lenen bij banken zoals ING. Voordat u een lening aanvraagt, is het belangrijk om te weten waar u op moet letten.
De Stadsbank van Lening Amsterdam biedt leningen aan tegen onderpand. Dit kan bijvoorbeeld gaan om sieraden, goud, zilver, diamanten of horloges. De Stadsbank van Lening Amsterdam fungeert als een sociaal financieel vangnet voor inwoners van Amsterdam en omgeving die krap zitten. Zonder onderpand van waarde biedt de Stadsbank geen financiële hulp.
De Stadsbank van Lening Amsterdam is opgericht in 1614. De oprichting was een reactie op de toename van woekerpraktijken in die tijd. Het is de oudste kredietbank in Amsterdam en stond in de volksmond ook bekend als ‘Ome Jan’.
Amsterdam is naast Den Haag de enige gemeente in Nederland met een dergelijke voorziening. De Stadsbank van Lening Amsterdam werkt alleen op afspraak, ook voor advies over belenen. U kunt leningen vergelijken bij de Stadsbank van Lening.
Geld lenen bij een bank zoals ING betekent dat u het geleende bedrag altijd moet terugbetalen. Een lening heeft duidelijke afspraken over terugbetaling en vaak rente. Een schenking daarentegen vereist geen terugbetaling van het geld; het is iets wat u krijgt en niet terug hoeft te betalen.
De keuze tussen een lening bij ING en een schenking hangt af van uw persoonlijke situatie en de fiscale gevolgen. De Belastingdienst kan geld lenen zonder rente of tegen een heel lage rente zien als schenking. Ook een lening zonder zakelijke voorwaarden kan door de Belastingdienst als schenking worden gezien.
Wanneer u een lening aanvraagt, zijn er een paar stappen om op te letten. Een lening aanvragen begint met het bepalen van het leendoel en het benodigde bedrag. Daarna maakt u een berekening om inzicht te krijgen in de kosten en maandlasten. Vervolgens vraagt u een offerte aan bij de kredietverstrekker. Na akkoord op de offerte ondertekent u deze. Ook stuurt u de gevraagde documenten op; het aanleveren van documenten is een vereiste, want elke leningaanvraag vereist enkele documenten. Voor een overzicht van aanbieders kunt u leningen vergelijken.
U kunt geld schenken en tegelijk een lening verstrekken via een leen-schenk constructie, die een combinatie is van beide. De Belastingdienst maakt zakelijk onderscheid tussen een lening en een schenking. Een lening kan fiscaal als een verkapte schenking worden gezien als deze onzakelijk is. Kwijtschelding van een lening vormt ook een schenking. Door jaarlijks een schenking te doen tot het vrijgestelde bedrag, kan een kind minder rente betalen op een onderhandse lening. Let op: een te hoge rente bij een onderhandse lening kan als een schenking van de lener aan de uitlener worden beschouwd. De voorwaarden van een onderhandse lening bepalen of er fiscaal sprake is van een schenking. De aard van de lening moet u bespreken met uw fiscaal adviseur.
De maximale rente bij een familielening is in 2026 begrensd op 12%. De Belastingdienst stelt dat de rente voor familieleningen marktconform moet zijn. Dit betekent dat de rente overeen moet komen met wat u bij een bank of andere financiële instelling zou betalen. Zo voorkomt u dat de lening fiscaal als een schenking wordt gezien.
De belasting over schenkingen en leningen wordt geregeld via de boxen van de inkomstenbelasting. U betaalt belasting over inkomen uit werk en woning (box 1) en spaargeld en beleggingen (box 3), zoals de Rijksoverheid uitlegt. Het doel van een geldlening bepaalt of de aangifte inkomstenbelasting in box 1 of box 3 valt. Box 3 is specifiek de belastingbox voor vermogen, zoals spaargeld en beleggingen. Een lening valt in belastingcategorie box 3. Een lening aan familie, waarbij u de verstrekker bent, valt ook in box 3 van de inkomstenbelasting. In Box 3 betaalt u belasting over een verondersteld rendement op het uitgeleende bedrag. De belasting in box 3 wordt berekend over uw vermogen (bezittingen minus schulden) op 1 januari van het betreffende jaar. Schulden die in box 3 moeten worden aangegeven, zoals een lening van een familielid, zijn aftrekbaar van het belastbaar rendement na vermindering met de drempel, volgens de Belastingdienst. Bij een schenking is een kind belastingplichtig in box 3. Een papieren schenking moet worden opgegeven in box 3 van de inkomstenbelasting door zowel schenker als ontvanger. Dit kan leiden tot extra inkomstenbelasting als de schenker geen box 3 besparing heeft en de begiftigde wel belastingplichtig is in box 3.
Voor een schenking op papier is een notariële akte vereist. Deze akte is nodig voor de aftrek van de erfenis en om de schuld van de papieren schenking aftrekbaar te maken voor de erfbelasting. Een notaris legt dit schriftelijke document vast, vooral als de schenking pas bij overlijden van de schenker werkt of als er onduidelijkheid kan ontstaan over de bedoeling.
Bij een schenking van een groot bedrag of eigendom is een schenkingsovereenkomst nodig. Dit document is ook nuttig als de schenker specifieke voorwaarden wil stellen. De ontvanger van een schenking die hoger is dan de vrijstelling, moet aangifte schenkbelasting doen. Zowel de schenker als de ontvanger van een schenking op papier moeten dit opgeven in de aangifte inkomstenbelasting, zoals de Belastingdienst aangeeft. Na overlijden van de schenker kan de Belastingdienst om betalingsbewijzen, zoals kopieën van bankafschriften, vragen.
U kunt een schenking terugvorderen of terugdraaien als de situatie verandert, maar alleen als dit vooraf is vastgelegd en onder de voorwaarden van een herroepelijke schenking. Een schenker mag een schenking terugvragen of terugdraaien indien dit vooraf is vastgelegd en onder de voorwaarden van een herroepelijke schenking. Voor een schenking op papier moet het terugdraaien specifiek zijn opgenomen in de schenkingsaktes. Het herroepen van een schenking op papier kan wettelijk gezien niet wanneer er later spijt is, het fiscaal ongunstig wordt of de rente te hoog is.