Wanneer gaat leenrente omhoog?

De leenrente gaat meestal omhoog als de rentes op de geldmarkt en de kapitaalmarkt een tijd stijgen, bijvoorbeeld nadat de Europese Centrale Bank (ECB) haar rente verhoogt. Kredietverstrekkers betalen dan meer voor het geld dat ze zelf lenen en geven dat, vaak met een vertraging van enkele maanden, door in hun rente. Bij een persoonlijke lening staat de rente vast voor de hele looptijd, dus een stijging raakt alleen nieuwe leningen; bij een doorlopend krediet is de rente variabel en kan ook uw lopende rente omhooggaan. Daarnaast geldt een wettelijk maximum: sinds 1 januari 2026 is dat 12% op jaarbasis (de wettelijke rente van 4% plus 8 procentpunt, sinds 1 januari 2026). De actuele rentes ziet u in de rentevergelijking.

Wat bepaalt of de leenrente stijgt of daalt?

De rente op een persoonlijke lening of doorlopend krediet hangt af van een paar factoren:

• De marktrente. Stijgen de ECB-rente en de kapitaalmarktrente, dan wordt geld lenen voor banken en kredietverstrekkers duurder. Dalen ze, dan kan de leenrente na een tijd volgen. Lees ook over de gevolgen van een renteverlaging bij de ECB.
• Het wettelijk maximum. De maximale kredietvergoeding is de wettelijke rente plus een vaste opslag van 8 procentpunt. Verandert de wettelijke rente, per 1 januari of 1 juli, dan verandert het maximum mee. Tot en met 2025 was het maximum 14%; sinds 1 januari 2026 is het 12%. Leningen met een rente dicht bij het maximum, zoals kleine leningen en doorlopend krediet, bewegen daardoor mee.
• Het leenbedrag en de looptijd. Voor kleine bedragen is de rente meestal hoger dan voor grote. In de rentevergelijking van september 2026 begonnen de laagste rentes voor een persoonlijke lening bij ongeveer 6,8%, voor bedragen vanaf € 25.000; voor bedragen onder € 5.000 lagen ze hoger.
• Uw eigen situatie. Bij een risicoafhankelijke rente kijkt de kredietverstrekker naar uw inkomen, vaste lasten en BKR-gegevens.
• Concurrentie. Kredietverstrekkers passen hun rente ook aan op elkaar, bijvoorbeeld als een grote aanbieder zijn rente verlaagt.

Wilt u niet het risico lopen dat uw rente stijgt, kies dan voor een persoonlijke lening met een vaste rente. Bij een doorlopend krediet kan de kredietverstrekker de rente tussentijds aanpassen.

Meeste leningen niet duurder

Het onderstaande verscheen eind 2022, toen de marktrentes snel stegen en de leenrente achterbleef. Het laat zien hoe traag de leenrente op de markt reageert.

Een maand eerder schreven we al dat lenen snel duurder kon worden. Er was tot dat moment weinig beweging in de leenrente, terwijl er bij de marktrentes heel veel gebeurde. Wij hadden daarom de indruk dat de rente voor persoonlijke leningen weleens omhoog zou kunnen gaan. Een maand later waren de rentes voor leningen bij DEFAM en ABN AMRO wel verhoogd, maar alle andere leenrentes, inclusief die voor de goedkoopste lening, waren niet gewijzigd. De laagste leenrente stond voor een persoonlijke lening van € 10.000 eind 2022 nog op 6,3%.

Kapitaalmarktrente en hypotheekrente flink gestegen

Dat was opmerkelijk gezien de ontwikkeling van andere rentetarieven. We zijn eraan gewend dat de leenrente veel minder wijzigt dan bijvoorbeeld de hypotheekrente. De rente voor hypotheken reageert heel sterk op de beweging van de kapitaalmarktrente; dat geldt voor leningen veel minder.

De rente op zowel de kapitaalmarkt als de hypotheekmarkt was sinds begin 2022 heel sterk gestegen, die voor persoonlijke leningen veel minder.

Marge leenrente veel kleiner

Het verschil tussen de laagste rente voor persoonlijke leningen en de laagste hypotheekrente was begin 2022 nog zo’n 4 procentpunt. Eind 2022 was die marge nog maar iets meer dan 2 procentpunt, een bijzondere ontwikkeling.

Over een langere periode, sinds 2012, zien we dat het heel gebruikelijk is dat het lang duurt voordat de laagste leenrente reageert op de marktrente. De kapitaalmarktrente ging vanaf begin 2022 sterk omhoog, bij de leenrente zagen we pas eind juni 2022 de eerste stijging. Dat patroon geldt ook de andere kant op: daalt de marktrente, dan volgt de leenrente meestal pas na enkele maanden.