Lenen om te beleggen

Lenen om te beleggen mag: het is niet verboden. Maar je belegt dan met geld dat je hoe dan ook met rente terugbetaalt, ook als je beleggingen minder waard worden. Het levert alleen iets op als het rendement hoger is dan de rente, en dat weet je nooit vooraf. De AFM zegt het zo: beleggen doe je voor de lange termijn en ‘met geld wat je in die tijd kunt missen’ (AFM). Geleend geld is dat per definitie niet. Hieronder lees je hoe de hefboom werkt, wat het kan kosten en wat er misging met aandelenlease.

Een schrijnend voorbeeld van geld lenen voor een ‘investering’ is dubieuze grondhandel: mensen die een kavel grond aangesmeerd krijgen met het beeld dat ze daar een huis op kunnen bouwen. In de praktijk blijkt dat in de meeste gevallen nooit mogelijk te worden, dus hebben ze in feite waardeloze grond gekocht. Heel gruwelijk, dat soort praktijken…

Geld geleend voor waardeloze grond?

Nog gruwelijker wordt het als de kopers van die percelen grond er geld voor geleend hebben. Als ze een persoonlijke lening zijn gaan afsluiten omdat ze ervan overtuigd waren een gouden kans te pakken: een kavel waarop ze later hun droomhuis kunnen laten bouwen.

Een hypotheek zullen ze er niet voor hebben aangevraagd – het is immers nog geen bouwgrond. Maar het kan zomaar zo zijn dat ze er wel een lening voor hebben afgesloten. De lening blijft dan gewoon staan, ook als de grond niets waard blijkt.

Aandelenlease

Dat is niets anders dan beleggen met geleend geld. Het is al heel wat jaren geleden dat hiervoor populaire producten werden aangeboden: aandelenlease, effectenlease. De redenering was simpel: je leende een bedrag, met dat geld werden aandelen aangekocht.

Grote winst met laag maandbedrag

Het uitgangspunt was dat die aandelen veel meer waarde zouden worden, en dat je ze na afloop van de leasetermijn met grote winst kon verkopen. De lening was aflossingsvrij, je betaalde alleen rente. Zo kun je met een klein bedrag per maand (de rente over de lening) een behoorlijke aandelenportefeuille ‘hebben’ en dikke winst boeken.

Hefboomwerking

De redenering klopt en het kàn werken. Als de waarde van de aandelen inderdaad hard groeit kun je er goed mee boeren. Je maakt gebruik van de ‘hefboomwerking’ als het rendement op de aandelen groter is dan de rente op de lening. Maar de hefboom werkt twee kanten op: dalen de koersen, dan vergroot hij ook je verlies.

Wat kost lenen om te beleggen? Een rekenvoorbeeld

Stel, je leent € 10.000 aflossingsvrij tegen 8% rente per jaar, zoals bij aandelenlease, en koopt daar aandelen van. Na 5 jaar verkoop je de aandelen en los je de € 10.000 af. Aan rente heb je dan 5 × € 800 = € 4.000 betaald. Belasting en transactiekosten laten we buiten beschouwing.

Bij 7% rendement per jaar speel je dus ongeveer quitte: de hele winst gaat op aan rente. Blijven de koersen gelijk, dan ben je € 4.000 kwijt. Dalen ze, dan moet je ook nog bijbetalen om de lening af te lossen. Leen je met een gewone persoonlijke lening, dan betaal je daarnaast elke maand aflossing, ook als je beleggingen tijdelijk minder waard zijn. Hoe hoog de rente op een lening nu is, zie je in de rentevergelijking.

Risico van beleggen met geleend geld

Het nare van die producten was dat mensen niet goed door hadden wat ze aan het doen waren. Verkopers spiegelden ze mooie rendementen voor zonder de risico’s erbij te vertellen. Wat dat risico is?

Als de aandelen minder waard worden…

Simpel: dat de aandelen juist minder waard werden. Als je € 10.000 leent om aandelen mee te kopen, betaal je een paar jaar lang rente over € 10.000. Aan het eind van de looptijd worden de aandelen verkocht om die lening van € 10.000 mee af te lossen – het geld dat je er méér voor krijgt is jouw winst. Maar ja, als de koersen van de aandelen in die jaren gedaald zijn heb je pech: dan moet je bijbetalen…

Lening aflossen: bijbetalen of aandelen overnemen

Dat is bij veel mensen gebeurd: die moesten bijbetalen voor het aflossen van de lening en hebben dus simpelweg geld verloren door deze constructie. Het alternatief was dat ze de aandelen niet verkochten, maar dan moesten ze het volledige geleende bedrag aflossen. De aandelen kregen ze daarmee in bezit met de kans dat die weer in koers zouden stijgen.

De gevolgen waren zo groot dat er een schikking kwam: de Duisenberg-regeling uit 2005, waarbij grootste aanbieder Dexia een deel van de restschulden kwijtschold. In 2009 oordeelde de Hoge Raad dat aanbieders van zulke producten een bijzondere zorgplicht hadden om duidelijk te waarschuwen voor het risico op een restschuld.

Geld lenen om te investeren: welke vorm past?

‘Geld lenen om te investeren’ kan ook iets anders betekenen dan beleggen. Wil je investeren in je eigen bedrijf, zoals een machine of een verbouwing van je pand, dan is een zakelijke lening de gebruikelijke vorm. Wil je een woning kopen, dan is dat een hypotheek; de actuele hypotheekrente vergelijk je op Actuelerentestanden.nl. Een consumptief krediet is bedoeld voor persoonlijke uitgaven; de kredietverstrekker kijkt bij de aanvraag naar je inkomen en vaste lasten, niet naar het verwachte rendement van je belegging. Aflossingsvrij lenen, zoals bij aandelenlease, kan bij een consumptief krediet vrijwel niet meer; lees daarover aflossingsvrij lenen, kan dat nog?.

Geld lenen om te beleggen: wel of niet doen?

Kortom: geld lenen om te beleggen… je kunt het doen. Het is niet verboden, maar je neemt er een behoorlijk risico mee. Als je dat goed in beeld hebt en dat risico kunt dragen is er niets aan de hand – maar zorg dat je weet wat je doet en welk risico je loopt! Stel jezelf in elk geval deze vragen:

• Kan ik de rente en aflossing blijven betalen als mijn beleggingen jaren minder waard zijn?
• Kan ik het hele geleende bedrag terugbetalen als ik mijn beleggingen met verlies moet verkopen?
• Heb ik een buffer voor onverwachte uitgaven, los van dit geld?

Is het antwoord op een van deze vragen nee, beleg dan liever met spaargeld dat je kunt missen.