Nibud: 38% komt moeilijk rond, een derde heeft tot € 2.500 spaargeld

Van alle Nederlandse huishoudens komt 38% moeilijk rond. In 2024 was dat nog 32%. Dat blijkt uit het onderzoek Geldzaken in de praktijk 2026 van het Nibud, gepubliceerd op 23 juni 2026. Een derde van de huishoudens heeft € 2.500 of minder spaargeld en bijna een kwart heeft minder dan € 1.000. Een kwart heeft dit jaar rekeningen niet kunnen betalen.

Wie heeft het moeilijk?

De stijging is bij bepaalde groepen extra groot. Van de jongvolwassenen komt 54% moeilijk rond, in 2024 was dat 40%. Van de huishoudens met een laag inkomen komt 62% moeilijk rond. Een derde van alle huishoudens (33%) maakt zich vrijwel altijd zorgen over geld; twee jaar geleden was dat 27%.

Het Nibud noemt vooral jongvolwassenen, huishoudens met een laag of wisselend inkomen, huurders en mensen met een uitkering als groepen met een kleine of geen buffer. Het onderzoek is gebaseerd op een vragenlijst onder 2.515 Nederlanders van 18 tot en met 75 jaar. Nibud-directeur Mattias Gijsbertsen: "Aan de positieve trend die we in 2024 nog zagen, lijkt een einde te zijn gekomen."

Waarom een buffer telt als je wilt lenen

Zonder spaargeld wordt elke tegenvaller een probleem: een kapotte wasmachine, een naheffing, een auto die door de keuring moet. Wie dan geen buffer heeft, is aangewezen op rood staan, achteraf betalen of een lening. Al die vormen kosten rente, tot het wettelijk maximum van 12% per jaar.

Een lening kan passen bij een eenmalige, geplande uitgave die je binnen de looptijd kunt terugbetalen. Hij past niet bij een tekort dat elke maand terugkomt. Dan komt er een vaste maandlast bij, terwijl het gat in je begroting blijft bestaan. Kun je rekeningen nu al niet betalen, dan is een lening geen oplossing maar een extra rekening. Hulp vind je dan via je gemeente of Geldfit; wat je verder kunt doen, lees je bij geld nodig maar geen lening.

Zo rekent een kredietverstrekker met een buffer

Kredietverstrekkers mogen geen krediet verstrekken als dat niet verantwoord is. Hoe ze dat toetsen, staat in de leennormenmethodiek van de VFN, die de AFM ziet als de minimale invulling van die wettelijke regel. De kern is een inkomsten-lastentoets: van je inkomen gaan je woonlasten en andere vaste lasten af, en daarna moet er een minimumbedrag overblijven voor levensonderhoud. Dat minimumbedrag heet de basisnorm. Die is gebaseerd op de minimumbegrotingen van het Nibud en bevat naast eten, kleding en lokale lasten ook een "leefruimte-opslag als extra buffer".

Bron: VFN Leennormenmethodiek Consumptief Krediet, versie 1.7 (per 17 november 2025), basisnormen 2025, per maand en los van je huur of hypotheek. Bij een hoger inkomen komt daar een inkomensafhankelijke opslag bij. Wat na de basisnorm en je vaste lasten overblijft, is de ruimte voor een maandlast. Lopende leningen tellen mee: bij een doorlopend krediet of een roodstand rekent de kredietverstrekker met minimaal 2% van de limiet per maand, ook als je er niets van gebruikt. Hoe vaste lasten je maximale lening bepalen, lees je bij lasten en dekking.

Wat betekent dit voor jou?

Bouw eerst een buffer op voordat je leent, en leen alleen voor iets wat je vooraf kunt inplannen. Wil je weten wat een lening per maand kost en hoeveel rente je in totaal betaalt, dan zie je dat met lening berekenen. Reken daarbij met je eigen begroting, niet alleen met wat een kredietverstrekker maximaal toestaat: de leennormen zijn een ondergrens, geen advies. Heb je al leningen of achterstanden, dan is schulden aflossen met een lening alleen zinvol als de totale maandlast en de totale rente daarna echt lager zijn.