Steeds meer Nederlanders staan rood, en zo vaak wordt dat een achterstand

Van alle huishoudens stond 30% in het afgelopen jaar rood op de betaalrekening, blijkt uit het rapport Geldzaken in de praktijk 2026 dat het Nibud in juni 2026 publiceerde. Bij de vorige meting, in 2024, was dat 26%. Rood staan is daarmee de meest voorkomende manier waarop Nederlanders geld lenen, en het is ook de vorm waarbij het vaakst iets misgaat. Van de mensen die in de voorgaande twaalf maanden rood stonden, had een kwart een betalingsachterstand, meldde de AFM in de Consumentenmonitor consumptief krediet van voorjaar 2025.

Rood staan is de meest gebruikte vorm van krediet

De AFM vroeg in april 2025 aan 1.360 Nederlanders van 18 jaar en ouder welke kredieten zij hebben. 18% zei de mogelijkheid te hebben om rood te staan zonder die in de afgelopen twaalf maanden te gebruiken; 8% had er wel gebruik van gemaakt. Ter vergelijking: 2% had een persoonlijke lening en 2% een doorlopend krediet.

Het Nibud komt hoger uit dan de AFM omdat het per huishouden meet, naar het hele afgelopen jaar vraagt en rood staan als betalingsprobleem telt, ook als het één keer gebeurde. Bij Stichting BKR valt een roodstandlimiet onder doorlopend krediet; eind 2025 stonden er 6,58 miljoen doorlopende kredieten geregistreerd op naam van 5,52 miljoen personen (BKR Monitor 2025, mei 2026), zonder uitsplitsing naar roodstand.

Een op de vier gebruikers had een achterstand

De AFM vroeg per kredietvorm of mensen nu of in de afgelopen twaalf maanden een betalingsachterstand hadden. Bij rood staan was dat 25%. Letterlijk: "Van de Nederlanders die gebruik maakten van roodstaan op hun betaalrekening geeft een kwart aan in de afgelopen 12 maanden een betalingsachterstand te hebben (gehad)". Bij de persoonlijke lening noemde 10% een achterstand en bij het doorlopend krediet 9%, maar die groepen waren klein (30 en 23 mensen), dus die percentages zijn onzeker.

Een achterstand komt niet meteen bij BKR terecht: volgens de BKR Monitor 2025 meldt de bank een achterstand op een doorlopend krediet drie maanden na de vervaldatum, op een aflopend krediet na twee maanden.

Betalingsproblemen nemen over de hele linie toe

Het Nibud schrijft: "Meer dan de helft van de huishoudens (52 procent) heeft in het afgelopen jaar minimaal één betalingsprobleem meegemaakt. In 2024 was dit nog 46 procent." Alle acht gemeten problemen kwamen in 2026 vaker voor dan twee jaar eerder.

Bron: Nibud, Geldzaken in de praktijk 2026, tabel 5 (2.515 huishoudens, 18 t/m 75 jaar; "regelmatig" en "een enkele keer" samengeteld).

Rood staan is ook een dure vorm van lenen

Volgens de tarievenpagina's van de banken rekent ING sinds 1 januari 2026 11,9% rente voor rood staan en ABN AMRO 12%. Meer dan 12% per jaar mag geen enkele aanbieder van consumptief krediet rekenen; dat is sinds 1 januari 2026 de wettelijke grens. Andere banken: zie zoveel rente betaal je nu als je rood staat.

Gemiddeld over alle lopende doorlopende kredieten en roodstanden bij Nederlandse banken was de rente in augustus 2026 5,48% (rentestatistiek van de ECB, cijfers van DNB); dat gemiddelde is geen tarief dat je als klant krijgt.

Een persoonlijke lening heeft een vaste rente en een vast aflosschema. Voor € 2.500 over 12 maanden begint de rente volgens de rentefeed van Lening.nl op 12 oktober 2026 bij 11,9% (Directa en Qander). Dat is een vanaf-rente: welke rente je krijgt, hangt af van je situatie.

Rekenvoorbeeld

Stel dat je een jaar lang € 1.000 rood staat tegen 11,9%. Blijft het saldo het hele jaar gelijk, dan is dat 1.000 × 11,9% = € 119 aan rente, en na dat jaar sta je nog steeds € 1.000 rood. Betaal je diezelfde € 1.000 als aflopende lening in 12 maanden terug tegen dezelfde 11,9%, dan is de maandlast € 88,80, de totale rente € 65,60 en de schuld na twaalf maanden weg.

Berekend met de rekenkern van Lening.nl; de lening van € 2.500 komt uit de rentefeed van 12 oktober 2026 (totaal € 2.664,12). Meer looptijden en banken in € 2.500 rood staan of lenen.

Wat dit voor jou betekent

• Een paar dagen rood staan is de goedkoopste oplossing: je betaalt alleen rente over die dagen. Maand na maand rood staan is rente betalen zonder dat de schuld kleiner wordt; wat een roodstand en een doorlopend krediet gemeen hebben, lees je op die pagina.
• Een vast bedrag dat je in een jaar kunt terugbetalen, kost als persoonlijke lening met aflosschema minder rente dan een jaar rood staan tegen hetzelfde percentage. Reken het na met lening berekenen.
• Je roodstandlimiet staat bij BKR als doorlopend krediet en telt mee als je een lening aanvraagt, ook als je er niets van gebruikt. Hoe dat werkt, lees je bij BKR.
• Loop je al achter, neem dan contact op met je bank; de melding bij BKR volgt bij een doorlopend krediet na drie maanden.