Consumptief krediet: wat is het en welke vormen zijn er?

Consumptief krediet is geld dat je als particulier leent voor privé-uitgaven en met rente terugbetaalt, zoals een persoonlijke lening voor een auto, een doorlopend krediet of een roodstand op je betaalrekening. Het is iets anders dan een hypotheek, die je afsluit met je huis als onderpand, en dan zakelijk krediet voor een onderneming. Volgens de AFM zegt bijna 6 op de 10 Nederlanders minstens één vorm van consumptief krediet te hebben, al noemen de meesten dat zelf geen lening.

Wat is consumptief krediet precies?

Bij consumptief krediet stelt een kredietverstrekker geld beschikbaar aan een consument, die het terugbetaalt met rente en eventuele kosten. De regels staan in titel 7.2A van het Burgerlijk Wetboek (consumentenkredietovereenkomsten) en in de Wet op het financieel toezicht (Wft). "Consumptief" zegt iets over wie leent, niet over wat je ermee koopt: ook een lening voor een verbouwing of een auto is consumptief krediet.

Een paar dingen vallen er buiten (artikel 7:58 BW): krediet met een hypotheek als zekerheid, krediet zonder rente en kosten, en krediet dat je binnen drie maanden terugbetaalt met alleen onbetekenende kosten. Daardoor viel achteraf betalen tot nu toe grotendeels buiten de kredietregels. Met de nieuwe regels per 20 november 2026 verandert dat (Rijksoverheid).

De vormen van consumptief krediet

Consumptief krediet komt in zes vormen voor. Ze verschillen in hoe je opneemt en aflost, of de rente vast is en hoe het BKR ze registreert.

Ook kopen op afbetaling, zoals een telefoon met toestelkrediet, en een minilening zijn consumptief krediet. Eind 2025 stonden er volgens de BKR Monitor 2025 3,2 miljoen aflopende kredieten geregistreerd (persoonlijke leningen, telefoonkrediet, huurkoop), 6,6 miljoen doorlopende kredieten (roodstand, doorlopend krediet, creditcard met gespreid betalen) en 364.000 private-leasecontracten.

Private lease is een bijzonder geval. Juridisch is het geen krediet, omdat je de auto huurt zonder verplichting om hem te kopen. Toch registreert het BKR het contract en telt een kredietverstrekker het maandbedrag mee als je later een lening aanvraagt. Hoe zwaar dat weegt, lees je in private lease telt mee bij lenen.

Welke regels gelden voor consumptief krediet?

Vergunning en toezicht van de AFM

Wie in Nederland consumptief krediet aanbiedt of erin bemiddelt, heeft een vergunning van de AFM nodig. Of een aanbieder die heeft, zie je in het register van de AFM. Vraagt iemand je om vooraf te betalen voordat je een lening krijgt, dan is dat volgens de AFM een teken van oplichting.

Voordat je leent, moet de kredietverstrekker informatie inwinnen over je inkomen en lasten, om te voorkomen dat je meer leent dan je kunt dragen (artikel 4:34 Wft). Bij een krediet boven € 250 moet hij ook het BKR raadplegen (artikel 114 BGfo). Na het tekenen heb je 14 dagen bedenktijd waarin je zonder opgave van redenen kunt afzien van de lening (artikel 7:66 BW).

BKR-registratie

Stichting BKR registreert leningen en kredieten vanaf € 250 die langer dan een maand lopen, ook als je netjes betaalt (Mijn Kredietregistratie). Een registratie is dus niet vanzelf negatief; een achterstand geeft wel een codering. Na het aflossen blijft een krediet nog 5 jaar zichtbaar. Je eigen gegevens bekijk je gratis; hoe dat werkt en wat de coderingen betekenen, lees je bij BKR-registratie.

Leennormen van de VFN

Kredietverstrekkers toetsen een aanvraag met de leennormen van de VFN, de brancheorganisatie van financieringsondernemingen. De normen (versie 17 november 2025) werken in stappen: van je netto inkomen plus vakantiegeld gaan je woonlasten af, een bedrag voor levensonderhoud dat afhangt van je huishouden, een vast bedrag als je een auto hebt en de maandlasten van lopende kredieten. Voor een doorlopend krediet, een roodstand of een creditcard met gespreid betalen telt 2% van de limiet per maand mee, ook als je er niets van gebruikt.

Een voorbeeld, berekend met de rekentool van Lening.nl die dezelfde normen gebruikt: een alleenstaande huurder met € 2.812 netto per maand plus vakantiegeld, € 900 huur en een eigen auto houdt volgens de normen € 425 per maand over voor een lening. Bij 7,1% over 60 maanden, de laagste vanaf-rente in de rentefeed van Lening.nl op 27 oktober 2026, komt dat neer op een leenbedrag van € 21.300, met een maandlast van € 422,77 en € 4.066,20 aan rente. Heeft dezelfde persoon een creditcard met gespreid betalen met een limiet van € 2.500, dan telt € 50 per maand mee en daalt het leenbedrag naar € 18.800 (€ 373,15 per maand, € 3.589 rente). De kredietverstrekker beslist en mag strenger zijn. Je eigen indicatie bereken je met lening berekenen.

De wettelijke grens voor rente en kosten

Hoeveel rente en kosten een kredietverstrekker mag rekenen, is wettelijk begrensd: 12% op jaarbasis (de wettelijke rente van 4% plus 8 procentpunt, sinds 1 januari 2026). Dat staat in het Besluit kredietvergoeding en de Rijksoverheid legt het uit. De grens geldt voor elke vorm van consumptief krediet, ook voor rood staan en een creditcard. De wettelijke rente kan per 1 januari en per 1 juli veranderen; de grens schuift dan mee.

Nieuwe regels vanaf 20 november 2026

De herziene Europese richtlijn consumentenkrediet (2023/2225, ook wel CCD2) moet vanaf 20 november 2026 gelden. Nederland zet haar om met wetsvoorstel 36924. De Tweede Kamer nam het voorstel op 6 oktober 2026 aan. Op 27 oktober 2026 had de Eerste Kamer nog niet gestemd; die dag stond de inbreng van de commissie Financiën voor het verslag gepland (Eerste Kamer). Wanneer de wet ingaat, wordt bij koninklijk besluit bepaald. Dit verandert er:

• Achteraf betalen komt onder de kredietregels: de aanbieder heeft een AFM-vergunning nodig, moet je vooraf informeren en je kredietwaardigheid toetsen. Jongeren onder de 18 mogen geen achteraf-betaalkrediet meer krijgen (Rijksoverheid).
• Ook kredieten onder € 200 en kredieten zonder rente vallen binnen de wet, met lichtere informatieplichten.
• De toets op je kredietwaardigheid moet passen bij de aard, de duur, het bedrag en het risico van het krediet: bij een kleine aankoop is hij lichter dan bij een grote lening.
• Of en hoe achteraf betalen in je BKR-overzicht komt, regelt een aparte wet. Het drempelbedrag en de bewaartermijn liggen nog niet vast.

Wat dit voor jou betekent, lees je in achteraf betalen: deze regels gelden vanaf 20 november.

Zo vergelijk je consumptief krediet

Vergelijk kredieten altijd bij hetzelfde bedrag en dezelfde looptijd, en kijk naar drie dingen:

1. Het JKP. Het jaarlijks kostenpercentage bevat de rente en alle verplichte kosten en is het wettelijke vergelijkingsgetal. Bij een persoonlijke lening zonder kosten is het gelijk aan de debetrente.
2. De totale kosten. Een lagere maandlast door een langere looptijd betekent bijna altijd meer rente in totaal.
3. De voorwaarden. Staat de rente vast of is hij variabel? Mag je extra aflossen? Bij een vaste rente mag de kredietverstrekker voor vervroegd aflossen een vergoeding vragen van niet meer dan 1% van het afgeloste bedrag, of 0,5% als de lening binnen een jaar zou aflopen (artikel 7:68 BW).

Hoeveel dat scheelt, laat een persoonlijke lening van € 15.000 zien. Volgens de rentefeed van Lening.nl op 27 oktober 2026 (vanaf-rentes; welke rente je krijgt, hangt af van je situatie):

Tussen de laagste en de hoogste vanaf-rente zit bij dit bedrag € 1.086 aan rente. Een twee keer zo lange looptijd verlaagt de maandlast met € 122,79, maar kost € 3.129 meer rente. De actuele tarieven per kredietverstrekker zie je bij de laagste rente persoonlijke lening; op jouw eigen bedrag en looptijd vergelijk je bij persoonlijke lening vergelijken.

Welke vorm past bij jou?

Voor een eenmalige uitgave met een vast bedrag past een persoonlijke lening meestal het best: je weet vooraf wat je per maand betaalt en wanneer je klaar bent. Een doorlopend krediet, rood staan of een creditcard met gespreid betalen is flexibeler, maar door de variabele rente en het opnieuw opnemen kun je langer blijven lenen dan je van plan was. Welke lening bij welke situatie past, staat in het stappenplan lening afsluiten. Heb je al een dure lening of meerdere kredieten, kijk dan of lening oversluiten iets oplevert.

Kom je elke maand geld tekort, dan lost een lening dat niet op. Je gemeente helpt gratis bij geldzorgen en schulden; de Rijksoverheid zet de stappen op een rij.