Nibud: 18 worden is een financiële knip van honderden euro's per maand

Zodra een thuiswonend kind 18 wordt, verandert er in korte tijd veel in het gezinsbudget: de kinderbijslag en het kindgebonden budget stoppen, terwijl er een zorgpremie bij komt. Het Nibud rekende het uit in het rapport 'De financiële knip op 18 jaar' en ziet in alle onderzochte huishoudtypen een lager saldo, in veel gezinnen tot honderden euro's per maand. Op minimumbegrotingen komt het saldo zonder de bijbaan van de jongere soms zelfs negatief uit. Ook voor de jongere zelf is 18 worden een knip: lenen mag vanaf die dag, maar past zelden bij de leennormen, en achteraf betalen wordt uiterlijk 20 november 2026 verboden voor wie nog geen 18 is.

Wat verandert er financieel op je 18e?

Het Nibud beschrijft de regelingen die veranderen, op basis van de regels van 2025. Het onderzoek combineert voorbeeldbegrotingen met gesprekken met ouders, jongeren en professionals.

Eenoudergezinnen worden relatief hard geraakt, schrijft het Nibud, omdat kinderbijslag en kindgebonden budget inclusief de alleenstaande-ouderkop tegelijk wegvallen. Ook in gemiddelde begrotingen boven het sociaal minimum daalt het saldo, en zijn de inkomsten van de jongere soms nodig om de begroting sluitend te houden. Voor die gezinnen is een bijbaan geen extraatje, maar een noodzakelijke bron van inkomsten.

Jongvolwassenen komen vaker moeilijk rond

De knip komt bovenop een positie die al kwetsbaar is. In het onderzoek Geldzaken in de praktijk 2026 meldt het Nibud dat 54% van de jongvolwassenen van 18 tot 30 jaar moeilijk rondkomt, tegen 40% in 2024. Van alle huishoudens komt 38% moeilijk rond (2024: 32%), en een derde heeft € 2.500 of minder aan spaargeld.

Waarom een lening zelden past op je 18e

Vanaf 18 mag je een lening aanvragen; op geld lenen met 18 jaar staan de voorwaarden. Maar een kredietverstrekker toetst aan de Leennormenmethodiek van de VFN: een alleenstaande heeft volgens de basisnorm € 1.364 per maand nodig voor levensonderhoud, en wie thuis woont, ziet 30% van het netto-inkomen als woonlast gerekend. Volgens onze rekentool blijft er bij een thuiswonende alleenstaande met minder dan ongeveer € 1.700 netto per maand geen ruimte over voor een maandbedrag. De meeste 18-jarigen zijn scholier of student met hooguit een bijbaan, schrijft het Nibud; een voltijdbaan tegen het minimumjeugdloon van 18 jaar (€ 7,50 per uur sinds 1 juli 2026, Rijksoverheid) levert € 1.300 bruto per maand op. De uitkomst is een indicatie; de kredietverstrekker beslist.

Achteraf betalen: vanaf 20 november 2026 niet meer onder de 18

Voor jongeren onder de 18 verandert ook iets. Achteraf betalen bij een webwinkel is krediet en valt uiterlijk vanaf 20 november 2026 onder de Wet op het financieel toezicht, meldt de Rijksoverheid: aanbieders hebben dan een AFM-vergunning nodig, mogen niet leveren aan wie jonger is dan 18 en moeten de leeftijd controleren. Het wetsvoorstel (36924) is op 28 september 2026 besproken in een wetgevingsoverleg en nog niet aangenomen; zie ook vanaf 20 november wordt achteraf betalen een lening. De AFM wijst erop dat te laat betalen herinneringskosten oplevert, dat incassokosten minimaal € 40 zijn en dat je achteraf betalen beter kunt laten als je al moeite hebt om rond te komen.

Wat betekent dit voor jou?

Ouders kunnen de knip zien aankomen: reken vooraf uit wat er wegvalt en wat erbij komt, en regel de zorgverzekering vóór de 18e verjaardag, zodat de zorgtoeslag in de maand daarna aangevraagd kan worden. Voor de jongere zelf geldt dat lenen op je 18e zelden ruimte heeft in de leennormen; studeer je, kijk dan eerst naar studiefinanciering via geld lenen als student. Wil je weten wat een bedrag per maand zou kosten, dan laat lening berekenen dat zien. Wat achteraf betalen via Klarna of Riverty kost als je te laat bent, lees je in geld lenen via Klarna.