Aflossingsvrij lenen, kan dat nog?

Aflossingsvrij lenen kan nog, maar bijna alleen met een onderpand of binnen de familie. Denk aan een aflossingsvrije hypotheek (voor nieuwe leningen sinds 2013 zonder renteaftrek), een effectenkrediet met je beleggingen als onderpand, of een aflossingsvrije onderhandse lening van bijvoorbeeld je ouders. Een consumptief krediet zonder aflossing, zoals een persoonlijke lening of doorlopend krediet waarop je nooit hoeft af te lossen, bestaat vrijwel niet meer.

Geld lenen betekent dat je het geleende bedrag moet terugbetalen. Anders is het geen lening, dan is het een schenking of gift. Toch is aflossingsvrij lenen ook jarenlang populair geweest. Hieronder lees je per leenvorm hoe het nu zit.

Aflossingsvrije hypotheek

Een lening zonder aflossing zien we vooral bij hypotheken. De aflossingsvrije hypotheek heeft heel lang een grote aantrekkingskracht gehad op huizenkopers en woningbezitters, zéker toen de hypotheekrente die je over een aflossingsvrije hypotheek betaalde nog onbeperkt aftrekbaar was.

Hypotheekrenteaftrek beperkt

Inmiddels geldt al sinds 2013 voor nieuwe hypotheken dat de rente niet meer aftrekbaar is als de hypotheek aflossingsvrij is: voor renteaftrek moet je een nieuwe lening in maximaal 30 jaar annuïtair of lineair aflossen. Bovendien geldt er al sinds 2001 een maximale termijn van 30 jaar voor de hypotheekrenteaftrek, dus onbeperkt aftrekbaar is sowieso niet meer aan de orde.

Dat alles heeft de aflossingsvrije hypotheek een stuk minder aantrekkelijk gemaakt. Ondertussen lopen er nog wel veel van die hypotheken, maar nieuw wordt er niet veel meer afgesloten.

Aflossingsvrije hypotheek niet verboden

Het is overigens niet verboden om een aflossingsvrije hypotheek af te sluiten. Dat mag best, als je de maandlast – de bruto rente, want geen hypotheekrenteaftrek – goed kunt dragen en de waarde van je huis hoog genoeg is. Banken rekenen voor aflossingsvrije hypotheken tegenwoordig wel vaak een hogere rente. Meer over de mogelijkheden lees je bij hypotheek.

Aflossingsvrije onderhandse lening: kan dat?

Ja. Een onderhandse lening, bijvoorbeeld van je ouders, mag aflossingsvrij zijn: je betaalt dan alleen rente en lost het bedrag in één keer af, bijvoorbeeld na een afgesproken aantal jaren. Een notaris is daarvoor niet verplicht; een schriftelijke leenovereenkomst die jullie allebei ondertekenen, is genoeg. Let wel op de fiscale gevolgen:

• Geen renteaftrek voor je woning. Gebruik je het geld voor je eigen huis en is de lening na 1 januari 2013 afgesloten, dan is de rente alleen aftrekbaar als je binnen 30 jaar annuïtair of lineair aflost (Belastingdienst). Een aflossingsvrije lening valt dan in box 3.
• Marktconforme rente. Spreek een rente af die past bij wat een bank zou vragen. Is de rente te laag, dan kan de Belastingdienst het rentevoordeel als schenking zien.
• Echt terugbetalen. Leg vast wanneer en hoe je aflost, en betaal de rente ook echt. Zo is duidelijk dat het een lening is en geen schenking.

Meer daarover lees je bij onderhandse lening aflossingsvrij en aflossingsvrije lening aan kind.

Consumptief krediet zonder aflossing?

En hoe zit het dan met consumptief krediet… kun je buiten hypotheken geld lenen zonder af te lossen? In principe niet.

Persoonlijke lening

Een persoonlijke lening heeft altijd een aflosschema, de maandlast bestaat standaard uit rente en aflossing.

Uitgestelde betaling

Uitgestelde betaling – dat is eventjes aflossingsvrij, maar dat duurt niet heel lang. Er komt vanzelf een moment waarop je de lening wel moet gaan aflossen.

Rood staan op je betaalrekening

Een negatief saldo op je betaalrekening – dat is ook geld lenen. Als je dat lang volhoudt zou je dat kunnen zien als aflossingsvrij lenen. Toch is dat niet waar: permanent rood staan op je betaalrekening mag niet. Bij de meeste banken moet het saldo minstens één keer per drie maanden positief zijn, en dan heb je het geleende bedrag dus afgelost – ook al is het maar voor even.

Doorlopend krediet

Het doorlopend krediet was in feite wel een manier van aflossingsvrij lenen. In zoverre: in de maandlast zat net als bij de PL een stuk aflossing, maar je kon de afgeloste bedragen ook altijd direct weer opnemen. Zolang je maar binnen de kredietlimiet bleef. Dus kon je het zien als aflossingsvrij, tot het moment dat de limiet afgebouwd werd.

Het klassieke doorlopend krediet zonder einddatum bieden de meeste kredietverstrekkers niet meer aan. Wat er nog is, heeft een vaste eindtermijn. Een voorbeeld is de Flex en Zeker Lening van Directa: afgeloste bedragen kun je de eerste 24 maanden opnieuw opnemen, daarna los je verplicht af, en de looptijd is maximaal 120 maanden (Directa). Aflossingsvrij is dat dus niet.

Effectenkrediet

Een vorm van geld lenen waar ik me niet vaak in verdiep is het effectenkrediet. Dat je een beleggingsportefeuille hebt bij de bank en dat je dan geld kunt lenen met die effecten als onderpand.

Bij Rabobank kan een effectenkrediet niet meer: de bank is daar in oktober 2022 mee gestopt (Rabobank). Maar bij andere banken zie ik de mogelijkheid nog wel. Bij Van Lanschot Kempen noemen ze bij de voordelen letterlijk:

• Geld lenen zonder maandelijkse aflossingsverplichting

Het effectenkrediet bestaat dus nog wel en is een vorm van aflossingsvrij lenen. Al is het geld van dat krediet niet bij alle banken vrij te besteden. Vaak kun je het alleen gebruiken voor de koop van extra beleggingen, niet om bijvoorbeeld een auto van te kopen. En let op: dalen je beleggingen in waarde, dan kan de bank je vragen bij te storten of een deel van je effecten verkopen. Waarom beleggen met geleend geld riskant is, lees je bij lenen om te beleggen.

Aflossingsvrij lenen & onderpand

Net als een hypotheek heeft een effectenkrediet een onderpand. Bij een hypotheek is dat het huis, bij een effectenkrediet de effectenportefeuille. Dat is belangrijk voor de bank: die hebben dan iets om op terug te vallen als jij niet netjes betaalt. Dan kunnen ze jouw huis of jouw effecten verkopen.

Zonder onderpand aflossingsvrij lenen kan eigenlijk alleen binnen de familie of vriendenkring, met een onderhandse lening. Bij een bank of kredietverstrekker ken ik zo snel geen mogelijkheden daarvoor. En dat is ook wel logisch eigenlijk. Want de bank wil zekerheid, maar voor jouzelf is het ook belangrijk dat een lening wel afgelost wordt. Anders zit je er levenslang aan vast en kost het dus heel veel geld aan rente.