Belastingdienst regels voor geld lenen aan familie

De Belastingdienst stelt regels voor geld lenen aan familie, en de rente is daarbij het belangrijkste punt. Leent u geld uit dat u op elk moment kunt terugvragen, en rekent u geen rente of minder dan 6%, dan geldt het verschil met 6% volgens de Successiewet als schenking. Heeft de lening een vaste looptijd, dan moet de rente zakelijk zijn. Dat geldt ook bij geld lenen aan uw kind: de Belastingdienst ziet een te laag rentevoordeel als schenking, en uw kind mag de rente op een lening voor de eigen woning alleen aftrekken als die marktconform is en de lening aan de voorwaarden voldoet. U leert hier welke regels gelden, wie wat aangeeft en hoe u een familielening correct vastlegt.

Wat betekent geld lenen aan familie volgens de Belastingdienst?

Volgens de Belastingdienst is geld lenen aan familie een gewone lening, zolang de afspraken zakelijk zijn en u zich eraan houdt. Rente rekenen is daarbij essentieel om fiscale problemen te voorkomen: een lening zonder rente of met een te lage rente ziet de Belastingdienst voor het rentevoordeel als schenking. Welke rente te laag is, hangt af van het soort lening:

De 6% staat niet in de wet zelf: artikel 15 verwijst naar het percentage uit artikel 21, lid 14, en dat is in het Uitvoeringsbesluit Successiewet 1956 (artikel 10) vastgesteld op 6. Een renteloze lening aan familie is dus niet verboden, maar het rentevoordeel telt als schenking. Blijft dat voordeel samen met andere schenkingen onder de jaarlijkse vrijstelling, dan betaalt de lener geen schenkbelasting. Komt het erboven, dan wel.

Geld lenen aan uw kind: regels van de Belastingdienst

Geld lenen aan uw kind heeft fiscale gevolgen voor u als ouder en voor uw kind. Voor de schenkbelasting is het belangrijkste of de rente hoog genoeg is:

• Direct opeisbare lening: draagt de lening geen rente of een rente van minder dan 6%, dan geldt het verschil met 6% van dag tot dag als schenking. Een voorbeeld: leent u uw kind € 100.000 renteloos, dan is de schenking 6% daarvan, € 6.000 per jaar. Dat blijft onder de jaarlijkse vrijstelling van € 6.908 (2026), als u dat jaar verder niets schenkt. Rekent u 2% rente, dan is de schenking het verschil met 6%: € 4.000 per jaar. Bij € 150.000 renteloos is de schenking € 9.000 per jaar; over het deel boven de vrijstelling (€ 2.092) betaalt uw kind 10% schenkbelasting, € 209,20.
• Lening die niet direct opeisbaar is: spreekt u af dat u het geld pas later kunt terugvragen en is de rente lager dan zakelijk, dan kan het rentevoordeel over de hele looptijd al bij het afsluiten als schenking gelden. Laat u bij zo'n lening adviseren.

Voor u als ouder is de lening een vordering op uw kind. Die telt in box 3 mee als bezitting (overige vorderingen); u betaalt dus niet apart belasting over de rente die u ontvangt, maar over het forfaitaire rendement op uw vermogen. Leent u aan een minderjarig kind, dan hoeft u die vordering sinds 1 januari 2023 niet meer op te geven. Aflossingen zijn geen inkomen. Voor uw kind is de rente op een lening voor de eigen woning aftrekbaar als aan de voorwaarden van de Belastingdienst is voldaan; die voorwaarden staan hieronder bij de renteaftrek. Meer over de juridische kant leest u bij onderhandse lening ouders aan kind.

Welke fiscale regels gelden bij het uitlenen van geld aan familie?

Bij het uitlenen van geld aan familie spelen drie toetsen een rol: de grens van 6% bij een direct opeisbare lening, een zakelijke rente bij een lening die niet direct opeisbaar is, en een marktconforme rente als de lener de rente wil aftrekken voor de eigen woning. Daarnaast gelden regels voor de inkomstenbelasting in box 1 en box 3, en is een zorgvuldige leningsovereenkomst belangrijk.

Wanneer is er sprake van een lening en geen schenking?

Een lening aan familie blijft een lening als er een echte terugbetalingsplicht is en de afspraken worden nagekomen. Het rentevoordeel kan wel een schenking zijn. Bij een renteloze of laagrentende lening die direct opeisbaar is, geldt volgens artikel 15 van de Successiewet dat de uitlener van dag tot dag het vruchtgebruik van het geleende geld aan de lener schenkt: in de praktijk het verschil tussen de afgesproken rente en 6%. Die regel geldt alleen voor leningen tussen particulieren. Is de lening niet direct opeisbaar, dan is een rente die uit vrijgevigheid lager is dan een zakelijke rente een schenking.

Ook een te hoge rente kan fiscaal als een schenking worden beschouwd, dan van de lener aan de uitlener. Kwijtschelding van een lening, of van rente, is ook een schenking, waarover mogelijk schenkbelasting betaald moet worden. En is er geen echte terugbetalingsplicht, of wordt er nooit afgelost, dan kan de Belastingdienst het hele bedrag als schenking zien.

De rol van rente bij familieleningen

De rol van rente bij familieleningen is essentieel om fiscale problemen te voorkomen. Welke rente genoeg is, hangt af van de toets:

• Schenkbelasting bij een direct opeisbare lening: de rente moet ten minste 6% zijn; anders geldt het verschil met 6% als schenking.
• Schenkbelasting bij een lening die niet direct opeisbaar is: de rente moet zakelijk zijn, dus gelijk aan wat onafhankelijke partijen in dezelfde situatie zouden afspreken.
• Renteaftrek van de lener bij een lening voor de eigen woning: de rente moet marktconform zijn.

De Belastingdienst beoordeelt het rentepercentage dat u afspreekt en heeft daarvoor voorbeelden gepubliceerd. Zorg er dus voor dat de rente zakelijk en reëel is, en reken uit hoeveel het rentevoordeel per jaar is.

Marktconforme rente bepalen: hoe werkt dat?

Het bepalen van een marktconforme rente betekent dat u kijkt naar de rente die een bank of andere financiële instelling zou vragen voor een vergelijkbare lening. Volgens de Belastingdienst moet de rente voor familieleningen voor de eigen woning hiermee overeenkomen. De marktconforme rente hangt af van de looptijd, de rentevaste periode, de aflosvorm, de aanwezigheid van onderpand (zoals een hypotheekrecht op de woning) en de kredietwaardigheid van de lener. Voor een lening voor de eigen woning vergelijkt u met de hypotheekrente van banken bij een vergelijkbare rentevaste periode; voor een lening voor iets anders met de rente op een vergelijkbare persoonlijke lening. Omdat de rentemarkt steeds verandert, is er geen vast percentage dat altijd marktconform is.

Let op: marktconform en de 6%-grens zijn twee verschillende toetsen. Een marktconforme rente onder 6% is voor de renteaftrek in orde, maar bij een direct opeisbare lening geldt het verschil met 6% wel als schenking. Een rente die hoger is dan de marktrente kan ook gevolgen hebben: de lener mag het deel boven de marktrente niet aftrekken, en het kan als schenking van de lener aan de uitlener worden gezien.

Welke belastingsoorten spelen een rol bij familieleningen?

Bij familieleningen spelen voornamelijk twee belastingsoorten een rol: schenkbelasting en inkomstenbelasting. Een te lage rente op een familielening ziet de Belastingdienst voor het rentevoordeel als schenking, wat kan leiden tot schenkbelasting. De lener betaalt die schenkbelasting als de schenkingen van dezelfde schenker in een jaar boven de vrijstelling uitkomen. Verder heeft een familielening gevolgen voor de aangifte inkomstenbelasting van de uitlener en de lener. De rente is voor de lener alleen aftrekbaar bij een lening voor de eigen woning die aan de voorwaarden voldoet.

Schenkbelasting en geld lenen aan familie

Wanneer u geld leent aan familie, kan de Belastingdienst het rentevoordeel als schenking zien: bij een direct opeisbare lening het verschil tussen de afgesproken rente en 6%, bij een lening met een vaste looptijd het verschil met een zakelijke rente. De jaarlijkse vrijstelling is in 2026 € 6.908 van ouders aan een kind en € 2.769 voor alle anderen, ook voor broers, zussen, ooms, tantes en grootouders. Boven de vrijstelling betaalt een kind 10% schenkbelasting (20% over het deel vanaf € 158.669), een kleinkind 18% of 36% en een ander familielid 30% of 40% (Belastingdienst, tarieven 2026).

Inkomstenbelasting en gevolgen voor uitlener en lener

Voor de uitlener is de lening een vordering in box 3. De ontvangen rente en de aflossingen worden niet apart als inkomen belast; de uitlener betaalt belasting over het forfaitaire rendement op zijn vermogen. Voor de lener hangt de belasting af van waar het geleende geld voor wordt gebruikt: een lening voor de eigen woning valt in box 1 als ze aan de voorwaarden voldoet, een lening voor iets anders is een schuld in box 3. Rente die als schenking van de lener aan de uitlener wordt beschouwd, is niet aftrekbaar.

Belastingaangifte: wie geeft wat aan bij de Belastingdienst?

Wie wat aangeeft, verschilt voor uitlener en lener:

De leningsovereenkomst heeft u nodig bij het invullen van de aangifte. De verplichting om de gegevens van een eigenwoninglening bij familie door te geven, geldt volgens de Belastingdienst voor leningen die zijn afgesloten vanaf 1 januari 2013. Geeft de lener die gegevens niet door, dan heeft hij geen recht op renteaftrek.

Renteaftrek: wanneer is een lening van familie een eigenwoningschuld?

Leent uw kind of een ander familielid geld van u voor de aankoop, verbouwing of het onderhoud van de eigen woning, dan kan die lening een eigenwoningschuld zijn. De rente is dan aftrekbaar in box 1, als de lening voldoet aan de voorwaarden van de Belastingdienst:

• de lener gebruikt de lening voor de eigen woning;
• de lening wordt annuïtair of lineair afgelost binnen 30 jaar, met aflossingen die vooraf in de overeenkomst zijn vastgelegd;
• de rente is marktconform;
• de lener betaalt de rente echt; rente die de uitlener kwijtscheldt, is niet aftrekbaar;
• lener en uitlener zijn geen fiscale partners van elkaar;
• de lener geeft de gegevens van de lening door in de aangifte.

Rente over een aflossingsvrije lening die na 1 januari 2013 is afgesloten, is niet aftrekbaar. Voor leningen die vóór 2013 zijn afgesloten, kan de rente op een aflossingsvrije lening onder het overgangsrecht wel aftrekbaar zijn. Meer hierover leest u bij aflossingsvrije lening aan kind. Hoe een lening van familie samengaat met een hypotheek, leest u bij geld lenen om een huis te kopen.

Hoe leg je een lening aan familie goed vast?

U legt een lening aan familie goed vast door altijd een schriftelijke leenovereenkomst op te stellen. Hierin maakt u goede afspraken over de lening en de voorwaarden, zoals het leenbedrag, de rente en de aflossing. Dit voorkomt misverstanden en conflicten, en zorgt voor duidelijkheid over aflossingstermijnen en het doel van de lening. Dit kan met een onderhandse akte (een overeenkomst die u samen tekent) of met een notariële akte.

Belang van een schriftelijke leenovereenkomst

Een schriftelijke leenovereenkomst is essentieel om misverstanden en conflicten te voorkomen wanneer u geld uitleent aan familie. Het vastleggen van een onderhandse lening op papier is ook cruciaal om fiscale problemen te vermijden. Voor de Belastingdienst dient een schriftelijke overeenkomst als bewijs van de lening. Alle afspraken over de familielening moeten goed in een contract staan. Zo voorkomt u onenigheid en onverwachte belastinggevolgen.

Welke afspraken moeten in de overeenkomst staan?

Leg in een overeenkomst voor geld lenen aan familie in elk geval vast:

• wie de lener en de uitlener zijn, en om welk bedrag het gaat;
• de rente en of die vast of variabel is;
• de looptijd en een concreet aflossingsschema;
• of de lening direct opeisbaar is;
• wat er gebeurt bij te late betaling, bij opzegging en bij vervroegd aflossen;
• eventuele zekerheden, zoals een hypotheekrecht op de woning;
• de datum, de plaats en de handtekeningen van beide partijen.

Wat zijn de risico’s en aandachtspunten bij geld lenen aan familie?

Geld lenen aan familie brengt duidelijke risico’s met zich mee, zowel financieel als relationeel. U kunt te maken krijgen met onverwachte belastinggevolgen als de rente te laag is. Rente rekenen bij geld uitlenen aan familie is in veel gevallen noodzakelijk om fiscale problemen te voorkomen. Een lening zonder rente aan familie kan leiden tot schenkbelasting, omdat de Belastingdienst het rentevoordeel als schenking ziet. Daarom is het cruciaal om vooraf goed na te denken over de afspraken en de impact op ieders financiële situatie, en altijd een schriftelijke leenovereenkomst te maken om misverstanden en conflicten te voorkomen.

Financiële risico’s en relatiebeheer

Geld lenen aan familie brengt financiële risico’s met zich mee. U kunt te maken krijgen met schenkbelasting, die afhankelijk van uw relatie met de ontvanger tot 40% kan oplopen. Ook kan de geldschieter financiële krapte ervaren, omdat zijn geld vastzit. De relatie tussen lener en uitlener kan gespannen raken, bijvoorbeeld als de lener niet op tijd betaalt of als uitgaven worden bekritiseerd. Voor de Belastingdienst telt het uitgeleende bedrag mee als bezit in box 3. Dit kan leiden tot een relatief hoge belastingdruk voor de uitlener als de afgesproken rente lager is dan het forfaitaire rendement. Als particulier loopt u het risico een te hoog bedrag uit te lenen. Vooral als de lener al moeite heeft met rondkomen, kan terugbetaling lastig zijn.

Leent u aan uw kind, let dan ook op de partner van uw kind: is uw kind getrouwd of heeft het een geregistreerd partnerschap, dan kan de schuld in de gemeenschap vallen. De schuld bij u telt ook mee als een bank beoordeelt hoeveel uw kind nog kan lenen. Houd rekening met onverwachte situaties zoals werkloosheid of arbeidsongeschiktheid. En denk aan de verdeling tussen uw kinderen: een lening die bij uw overlijden nog openstaat, valt in de nalatenschap.

Wanneer is lenen via een kredietverstrekker verstandiger?

Lenen via een kredietverstrekker is verstandiger wanneer u de familieband financieel neutraal wilt houden en zeker wilt zijn van een verantwoorde lening. Een officiële lening omvat een inkomens- en leentoets, wat onverantwoord hoge leningen voorkomt. Alles wordt juridisch geregeld, en de terugbetaling is duidelijk vastgelegd. Een kredietverstrekker beoordeelt uw financiële positie om te bepalen of u de lening kunt dragen; meer daarover leest u bij geld lenen. De rente verschilt per kredietverstrekker en per situatie; vergelijk die in de rentevergelijking.

Praktische tips en hulpmiddelen voor familieleningen

Om familieleningen goed te regelen en fiscale problemen te voorkomen, zijn er praktische tips en hulpmiddelen beschikbaar. Het is belangrijk om de voorwaarden van de lening en de impact op de familierelatie goed te bespreken. Denk hierbij aan rentepercentages, waarvoor de Belastingdienst voorbeelden geeft, en de mogelijkheid tot boetevrij extra aflossen. Ook is het raadzaam om een notaris of fiscaal adviseur in te schakelen bij het opstellen van een leningsovereenkomst, zeker bij grotere bedragen of een lening voor de eigen woning.

Voorbeeldovereenkomst downloaden en gebruiken

De Belastingdienst heeft geen voorbeeldovereenkomst voor een familielening. De algemene modelovereenkomsten van de Belastingdienst die u kunt downloaden, gaan over de samenwerking tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers, niet over leningen. Een voorbeeld van een leenovereenkomst tussen ouder en kind vindt u bij onderhandse lening voorbeeld aan kind. Voorbeelddocumenten vormen geen juridisch of fiscaal advies. Laat een definitieve overeenkomst bij twijfel beoordelen door een notaris of fiscaal specialist, want de inhoud hangt af van uw situatie.

Checklist voor het uitlenen van geld aan familie

Wanneer u geld uitleent aan familie, is een goede voorbereiding essentieel. Denk vooraf goed na over de afspraken, belastinggevolgen en uw eigen financiële situatie. U moet altijd een schriftelijke leenovereenkomst opstellen om misverstanden en conflicten te voorkomen. Spreek een rente af en reken uit hoeveel het rentevoordeel per jaar is: bij een direct opeisbare lening het verschil met 6%, bij een lening met een vaste looptijd het verschil met een zakelijke rente. Zorg dat u voldoet aan de voorwaarden van een lening, anders beschouwt de Belastingdienst het als een schenking. Let goed op de rentetarieven en de aflossingstermijnen. De overeenkomst moet minimaal het geleende bedrag, de looptijd, het rentepercentage met onderbouwing, het aflossingsschema en afspraken bij betalingsproblemen bevatten. Leg ook vast dat de rente en de aflossingen echt worden betaald, bijvoorbeeld per bankoverschrijving.

Geld lenen bij ING: wat zijn de mogelijkheden?

U kunt op verschillende manieren geld lenen bij ING. Voor kleinere bedragen zijn er de opties van een Persoonlijke Lening, rood staan of een Creditcard. De Persoonlijke Lening is geschikt voor doelen zoals de aankoop van een nieuwe auto, een verbouwing of het verduurzamen van uw huis. U leent minimaal €2.500 en maximaal €75.000. Het gehele geleende bedrag wordt direct op uw rekening bijgeschreven. Bij deze lening betaalt u een vaste rente en kunt u altijd boetevrij extra aflossen, zowel eenmalig als automatisch. ING biedt geen apart product voor familieleningen; leent u zelf om een familielid te helpen, dan bent u zelf de schuldenaar.

Snel geld lenen: alternatieven voor familieleningen

U zoekt naar alternatieven voor familieleningen, bijvoorbeeld als u snel geld nodig heeft. Een bank of andere kredietverstrekker kan een oplossing bieden; die beoordeelt dan wel eerst uw inkomen, vaste lasten en BKR-gegevens. Voor een overzicht van mogelijkheden kunt u snel geld lenen vergelijken.

Voor grotere bedragen, zoals de aankoop van een huis, is een hypotheek bij een bank vaak de gangbare keuze. Een hypotheek kan ook gecombineerd worden met een familielening, om zo tot een passende oplossing te komen. Ook kunt u samen met een familielid investeren in een woning, wat een alternatief is voor het direct uitlenen van geld.

Schenken in plaats van lenen: vrijstellingen en schenking op papier

U kunt uw kind of een ander familielid ook helpen met een schenking, of met een lening die u later deels omzet in een schenking. De bedragen hieronder gelden voor 2026:

• Jaarlijkse schenking: ouders samen mogen hun kind € 6.908 per jaar belastingvrij schenken; aan anderen is dat € 2.769. Daarmee kunt u bijvoorbeeld een deel van de aflossing kwijtschelden; zie schenking omzetten in lening.
• Eenmalig verhoogde vrijstelling: een kind tussen 18 en 40 jaar mag eenmalig € 33.129 belastingvrij ontvangen om vrij te besteden, of € 69.009 voor een dure studie. De aparte vrijstelling voor de eigen woning (de 'jubelton') bestaat sinds 1 januari 2024 niet meer.
• Schenking op papier: u schenkt een bedrag, maar houdt het geld zelf en blijft het schuldig. Volgens de Belastingdienst moet u de schenking door een notaris laten vastleggen en over het geschonken bedrag elk jaar daadwerkelijk minimaal 6% rente betalen aan de ontvanger. Alleen dan mag de schuld bij uw overlijden op de erfenis in mindering komen (artikel 10, lid 3 Successiewet). Schenker en ontvanger geven de schenking op papier op in hun aangifte inkomstenbelasting.
• Rente betalen en een schenking terugkrijgen: de lener betaalt de rente echt, en u doet daarna een losse schenking binnen de jaarlijkse vrijstelling. Rente die u kwijtscheldt, is niet aftrekbaar. Laat u bij zo'n constructie adviseren.

Het verschil tussen een renteloze lening en een schenking op papier is dus groot: bij een direct opeisbare lening zonder of met een lage rente geldt het verschil met 6% als schenking, terwijl u bij een schenking op papier juist zelf minimaal 6% rente per jaar betaalt over het bedrag dat u schuldig bent.