Een lening wordt opeisbaar wanneer de afgesproken termijn afloopt, of bij situaties zoals wanbetaling of faillissement van de lener. Dit betekent dat de geldverstrekker de lening kan terugvorderen en de volledige terugbetaling kan eisen. Bij leningen voor onbepaalde tijd gebeurt dit als de geldverstrekker de terugbetaling opeist. Een voorbeeld is wanneer de verschuldigde rente ten minste twee jaar niet is betaald. Volgens de Belastingdienst wordt een leningsovereenkomst als direct opeisbaar gezien bij een termijn van twee à drie maanden.
Opeisbaarheid van een lening betekent dat de leninggever het recht heeft om de terugbetaling van de lening te eisen. Dit kan inhouden dat de totale schuld vervroegd opeisbaar wordt gesteld, waardoor u de volledige lening direct moet terugbetalen. De leningsovereenkomst bevat vaak specifieke opeisingsgronden, zoals wanbetaling of faillissement van de lener. De bank kan de lening in dergelijke gevallen opzeggen.
Zelfs een contractuele opzegtermijn van twee à drie maanden neemt het karakter van directe opeisbaarheid niet weg. Denk aan een lening voor een eigen woning; daar kan de hoofdsom soms zonder waarschuwing vervroegd opeisbaar zijn bij faillissement. Een wijziging van zeggenschap bij de lener kan ook een opeisingsgrond zijn. Dit betekent dat u de voorwaarden van uw lening goed moet kennen.
Het verschil tussen leningen van bepaalde en onbepaalde tijd draait om de vastheid van de looptijd. Een persoonlijke lening heeft een vastgestelde looptijd, die vooraf is bepaald. Dit betekent dat de periode van terugbetaling van de lening vaststaat. De rente op een lening wordt mede bepaald door deze looptijd; een kortere looptijd leidt tot snellere aflossing en minder totale rente, maar wel hogere maandlasten.
Een lening zonder afgesproken looptijd is aangegaan voor onbepaalde tijd, zoals de Belastingdienst aangeeft. Hierbij is het raadzaam om duidelijke afspraken te maken over de terugbetalingstermijn. De looptijd van een Flex en Zeker lening is bijvoorbeeld variabel, in tegenstelling tot de vaste looptijd van een persoonlijke lening.
Hieronder ziet u de belangrijkste verschillen:
| Kenmerk | Lening bepaalde tijd (bijv. Persoonlijke lening) | Lening onbepaalde tijd (bijv. Flex en Zeker lening) |
|---|---|---|
| Looptijd | Vast en vooraf bepaald | Geen afgesproken looptijd, variabel |
| Terugbetaling | Vaste maandlasten, snellere aflossing bij korte looptijd | Afspraken over terugbetalingstermijn raadzaam |
| Rente | Mede bepaald door looptijd | Mede bepaald door looptijd |
De wettelijke regels voor de opeisbaarheid van een lening zijn vastgelegd in de geldleningsovereenkomst en het Burgerlijk Wetboek. Deze overeenkomst beschrijft hoe en wanneer een geldbedrag moet worden terugbetaald. Een lening kan ineens opeisbaar worden bij wanprestatie, faillissement of overlijden van de schuldenaar.
Ook als de verschuldigde rente ten minste twee jaar niet is betaald, wordt de hoofdsom opeisbaar volgens artikel 7A:1809 BW. De schuldeiser kan de opeisbaarheid van leningbedragen ook laten intreden als de schuldenaar rente niet tijdig betaalt, of als roerende of onroerende zaken van de schuldenaar worden beslagen. Voor een geldlening van bepaalde tijd geldt dat de vordering tot terugbetaling opeisbaar wordt zodra de afgesproken termijn is verstreken. Als partijen geen datum voor opeisbaarheid hebben afgesproken, kan een rechter het tijdstip nader bepalen. De leningsovereenkomst moet ook afspraken bevatten over de gevolgen bij niet-terugbetaling.
De verjaringstermijn voor een lening is meestal 5 jaar. Hoe deze termijn precies werkt, hangt af van het type lening. Voor een geldlening van bepaalde tijd begint de verjaringstermijn van 5 jaar te lopen op de dag na de opeisbaarheidsdatum van de vordering, zoals vastgelegd in artikel 3:307 lid 1 BW. Bij een geldlening voor onbepaalde tijd start de termijn van 5 jaar de dag na een schriftelijke mededeling dat de lening opeisbaar is. Ook voor persoonlijke leningen en doorlopende kredieten geldt een verjaringstermijn van 5 jaar. Bij een onderhandse lening bedraagt de verjaringstermijn eveneens 5 jaar. Deze termijn begint te lopen zodra de geldontvanger in verzuim raakt met betalingen, wat standaard is bij niet-nakoming van verplichtingen. Een private leningsovereenkomst informeert u vaak over deze 5-jarige termijn vanaf het moment van verzuim. De geldverstrekker heeft dan 5 jaar de tijd om terugbetaling af te dwingen.
Wanneer een lening opeisbaar wordt, betekent dit dat de leninggever de lening direct kan terugvorderen. Dit gebeurt vaak bij wanbetaling of faillissement van de lener. Als u niet op tijd terugbetaalt, kunnen kredietverstrekkers juridische stappen ondernemen. De financier kan dan ook onderpand opeisen en te gelde maken. Het is dan belangrijk om direct contact op te nemen met uw leninggever om de mogelijkheden te bespreken.
Wanneer een lening opeisbaar wordt, heeft dit serieuze juridische gevolgen. Directe opeisbaarheid betekent dat de leninggever de lening direct terugvordert. De lening wordt direct opeisbaar bij wanbetaling of faillissement van de lener. Ook als de schuldenaar de rente niet tijdig betaalt, kan de schuldeiser de lening opeisbaar stellen. Zelfs bij beslaglegging op roerende of onroerende zaken van de schuldenaar kan de lening opeisbaar worden.
Als u de lening niet kunt terugbetalen, kan de financier het onderpand opeisen en te gelde maken. Bij zakelijke leningen kan niet terugbetalen leiden tot aanspraak op onderpand, persoonlijke bezittingen en privévermogen. In verzuim zijn kan leiden tot overdracht van de lening aan een incassobureau of deurwaarder. Een lener die niet terugbetaalt, kan geconfronteerd worden met een gerechtelijke procedure, waarbij een vordering via de rechter een mogelijke uitkomst is. Voorkom dat u in verzuim raakt; de juridische consequenties zijn aanzienlijk.
Een lening kan in verschillende situaties opeisbaar worden, vooral wanneer u als lener niet aan de afspraken voldoet. De geldleningsovereenkomst zelf bepaalt de specifieke voorwaarden voor onmiddellijke opeisbaarheid. Een voorbeeld van zo’n overeenkomst beschrijft vaak gedetailleerd de voorwaarden voor directe opeisbaarheid.Voorbeelden van dergelijke situaties zijn wanbetaling of faillissement van de lener. Ook beslaglegging op uw bezittingen kan de lening direct opeisbaar maken. Soms bevat een akte van schuldbekentenis een clausule die de lening direct opeisbaar maakt bij echtscheiding van de kredietnemer. Bij een lening aan een kind kan de schuldbekentenis bepalen dat de lening direct opeisbaar is bij faillissement, schuldsanering, onder curatele stelling of beslag op het vermogen van het kind. Voor belastingdoeleinden wordt een leningsovereenkomst als direct opeisbaar beschouwd bij een termijn van twee à drie maanden, zoals de Belastingdienst aangeeft.
Een lening die afgelost kan worden, is niet automatisch een niet-direct opeisbare lening. Dit onderscheid hangt af van de afgesproken wachttermijn na opeising. Een niet-direct opeisbare lening houdt in dat een wachttermijn ervoor zorgt dat het geleende bedrag pas na deze periode hoeft te worden terugbetaald, zoals de Belastingdienst uitlegt. Pas bij een wachttermijn van langer dan drie maanden is een lening letterlijk niet direct opeisbaar. Een leningsovereenkomst met een kortere termijn van twee à drie maanden wordt nog steeds als direct opeisbaar beschouwd.
Een niet direct opeisbare lening kenmerkt zich door een vaste periode voordat deze opeisbaar wordt. Denk aan een lening met een wachttermijn van acht maanden voor daadwerkelijke terugbetaling na opeising. Bij een niet-direct opeisbare renteloze lening is er geen sprake van een schenking, mits de lening onder zakelijke en marktconforme voorwaarden is afgesloten. Ongeacht de wachttermijn kan een lening direct opeisbaar worden bij wanbetaling of faillissement van de lener.
Een lening kan zeker opeisbaar worden zonder een schriftelijke overeenkomst, want afspraken kunnen mondeling worden gemaakt. Een onderhandse lening vereist geen schriftelijke overeenkomst. Het bewijzen van het bestaan en de voorwaarden van zo’n lening is dan echter wel lastig. Een schriftelijke overeenkomst toont het bestaan van de lening aan, wat essentieel is als u terugbetaling wilt vorderen. Zonder schriftelijk bewijs kan een lening in een nalatenschap bijvoorbeeld niet worden verrekend met een erfdeel. U kunt afspraken ook vastleggen in een e-mail of aangetekende brief. Hoewel notariële vastlegging niet verplicht is, kan het verstandig zijn om later op de overeenkomst terug te vallen.
Opeisbaarheid betekent dat de geldgever de lening kan terugvragen. Dit moment verschilt per leningtype, afhankelijk van of de lening voor bepaalde of onbepaalde tijd is aangegaan. Een lening voor bepaalde tijd wordt opeisbaar na het verstrijken van de afgesproken termijn. Bij een lening voor onbepaalde tijd eist de geldgever terugbetaling op, waarna de schuldenaar vaak zes weken heeft om te betalen. Deze termijn kan anders zijn als partijen dit hebben afgesproken. Een lening is direct opeisbaar als de terugbetalingstermijn twee à drie maanden is. Als de termijn acht maanden of langer is, is de lening niet direct opeisbaar. De verjaringstermijn van een lening begint pas te lopen vanaf het moment dat de lening opeisbaar is.
Een lening verjaart na vijf jaar, afhankelijk van het type lening. Voor een geldlening van bepaalde tijd bedraagt de verjaringstermijn vijf jaren. Deze termijn begint te lopen één dag nadat de geldlening opeisbaar is geworden. De verjaringstermijn voor dit type lening is dus vijf jaar. Het startmoment is de dag volgend op de opeisbaarheidsdatum. Een geldlening van onbepaalde tijd verjaart ook na vijf jaren. De termijn hiervoor vangt aan één dag nadat u bent aangesproken tot terugbetaling.
Ja, een geldlener kan de opeisbaarheid uitstellen door een betalingsregeling af te spreken. Als u een onderhandse lening niet op tijd kunt terugbetalen, kunt u hierover afspraken maken met de geldgever. De geldgever kan dan een betalingsregeling voorstellen. Vaak wordt de geldlener gevraagd om met zo’n regeling akkoord te gaan. Dit biedt een oplossing als direct terugbetalen niet lukt.