Zoveel duurder werd het leven van de gemiddelde Nederlander in een jaar

Het leven werd in oktober gemiddeld 3,7% duurder dan een jaar eerder, meldt het CBS. Maar dat betekent niet dat al je uitgaven zoveel stegen. Vooral gas en brandstof werden duurder, terwijl voedingsmiddelen juist iets goedkoper werden. Stook je veel of tank je vaak, dan kan jouw prijsstijging hoger uitvallen dan het gemiddelde.

In september lag de inflatie nog op 3,4%. De prijzen stijgen nu dus harder dan een maand eerder. Vergeleken met september werden goederen en diensten 0,7% duurder. In de afgelopen tien jaar was dat in oktober gemiddeld 0,5%.

Gas en tanken drukken het hardst

Gas was in oktober 11,7% duurder dan een jaar eerder. Een maand eerder was dat nog 7,4%. Daarmee is energie de belangrijkste reden dat de inflatie opliep. Ook aan de pomp betaal je flink meer dan vorig jaar: benzine kostte 22,6% meer, diesel zelfs 44,4%.

Toch remden de brandstofprijzen de inflatie deze maand iets af. In september was benzine nog 27,3% duurder dan een jaar eerder. De prijzen aan de pomp liggen dus hoog, maar stijgen iets minder hard.

Kijk je per uitgavenpost, dan zie je waar de stijging vandaan komt. Wonen en energie plus vervoer zijn samen goed voor bijna 59% van de inflatie.

Een bijdrage in procentpunt is iets anders dan een prijsstijging. Het getal zegt hoeveel van de inflatie uit die post komt, niet hoeveel duurder die post zelf werd.

Boodschappen werden juist iets goedkoper

Voedingsmiddelen waren in oktober 1,1% goedkoper dan een jaar eerder. In september was die daling nog 1,7%. De prijzen van eten zakken dus nog, maar minder hard. Daardoor drukken boodschappen de inflatie minder dan een maand eerder.

Gaat een groot deel van je geld naar eten, dan merk je de inflatie minder. Het betekent alleen niet dat je kassabon lager is dan vorig jaar. Losse producten kunnen wel duurder zijn geworden. Het cijfer is een gemiddelde over alle consumenten, geen meting van jouw boodschappenmand.

Hoeveel duurder werd jouw leven?

Dat hangt af van waar je geld naartoe gaat. Wat je een jaar geleden aan een doorsnee mix van spullen en diensten uitgaf, kost je nu gemiddeld 3,7% meer. Maar bijna niemand geeft precies het gemiddelde uit.

Woon je in een huis met gasverwarming en rijd je elke dag naar je werk, dan kan jouw stijging flink hoger liggen. Kook je vooral zelf en heb je geen auto, dan kan die juist lager uitvallen. Eten werd immers goedkoper.

Inflatie is ook niet hetzelfde als koopkracht. Stijgt je loon of uitkering harder dan de prijzen, dan hou je er per saldo meer aan over. Stijgt je inkomen minder hard, dan kun je met hetzelfde geld minder kopen.

Vijf jaar prijsstijging bij elkaar

Een jaarcijfer laat niet zien hoeveel zich over langere tijd opstapelt. Het prijspeil van oktober ligt 26% hoger dan in oktober 2021. Wat toen € 100 kostte, kost nu gemiddeld zo'n € 126. Daar zit de piek van 2022 in, toen de inflatie in september 14,5% was.

Het prijspeil is sinds die piek niet meer teruggezakt naar het niveau van 2021. Een lagere inflatie betekent alleen dat prijzen minder hard stijgen, niet dat ze teruggaan. Daarom kan je huishoudboekje nog krap voelen, ook als het inflatiecijfer zakt.

Hoe doet Nederland het in Europa?

Het CBS maakt ook een Europees vergelijkbaar inflatiecijfer. Daarmee kwam Nederland in oktober uit op 3,3%, de eurozone op 4,0%. In de eurozone stegen de energieprijzen harder dan hier. Eten werd daar duurder, terwijl het in Nederland goedkoper werd.

De Europese Centrale Bank streeft naar 2% inflatie op middellange termijn, gemeten met dat Europese cijfer. Een tijdelijke afwijking van dat doel is volgens de ECB toegestaan. Hoe de ECB op de huidige cijfers reageert, staat nog niet vast. Dat kan later wel gevolgen hebben voor de rente op je spaargeld en je leningen.

Wat dit voor jou betekent

• Zet je uitgaven aan energie en vervoer op een rij. Daar zit nu het grootste deel van de prijsstijging.
• Reken je eigen inflatie uit met de persoonlijke inflatiecalculator van het CBS. Die werkt met jouw uitgavenpatroon in plaats van het gemiddelde.
• Kijk of je maandelijkse voorschot voor energie nog past bij je verbruik. Een te laag voorschot kan bij de jaarafrekening een nabetaling betekenen.
• Lees hoe je een buffer voor de energierekening opbouwt. Zo'n buffer vangt een hogere rekening op zonder dat je geld hoeft te lenen.

De 3,7% van oktober is een gemiddelde; wat volgend jaar verandert aan je maandlasten, staat in het overzicht van de koopkracht in 2027.